Όσα αλλάζουν από Σεπτέμβριο στις διαθήκες (VIDEO)

Εκτεταμένες παρεμβάσεις στο κληρονομικό δίκαιο φέρνουν νέους κανόνες για τη σύνταξη διαθηκών, την αποδοχή κληρονομιάς και την προστασία των δικαιούχων, με στόχο την απλοποίηση των διαδικασιών και τη μεγαλύτερη ασφάλεια των πολιτών.

Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο ρυθμίζονται οι κληρονομικές υποθέσεις στην Ελλάδα φέρνει το νέο πλαίσιο που τίθεται σε εφαρμογή από τον Σεπτέμβριο του 2026. Οι νέες διατάξεις επηρεάζουν τόσο τη διαδικασία σύνταξης και εκτέλεσης διαθηκών όσο και τα δικαιώματα των κληρονόμων, των συγγενών και των συντρόφων, διαμορφώνοντας ένα διαφορετικό περιβάλλον στη διαχείριση της περιουσίας μετά τον θάνατο ενός προσώπου.

Οι ρυθμίσεις αφορούν άμεσα όσους επιθυμούν να οργανώσουν εγκαίρως τη μεταβίβαση της περιουσίας τους, αλλά και όσους καλούνται να διαχειριστούν κληρονομικά ζητήματα στο μέλλον. Στόχος των παρεμβάσεων είναι η απλούστευση χρονοβόρων διαδικασιών, η ενίσχυση της ασφάλειας δικαίου και η καλύτερη προστασία των πολιτών από προβλήματα που συχνά συνοδεύουν τις κληρονομικές διαφορές.

Στο επίκεντρο των αλλαγών βρίσκεται το νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για το νέο πλαίσιο που αφορά τις κοινωφελείς περιουσίες, τα ιδρύματα, τις σχολάζουσες κληρονομίες και τις δωρεές προς το Δημόσιο. Μεταξύ άλλων, προβλέπεται η απλοποίηση της διαδικασίας σύνταξης δημόσιας διαθήκης, με στόχο τη μείωση της γραφειοκρατίας και την ταχύτερη διεκπεραίωση των σχετικών πράξεων.

Παράλληλα, τροποποιούνται οι προϋποθέσεις που ισχύουν για τις λεγόμενες «μυστικές» διαθήκες, καθώς πλέον θα απαιτείται η παρουσία δύο μαρτύρων κατά τη διαδικασία σύνταξής τους. Η αλλαγή αυτή αποσκοπεί στην ενίσχυση της διαφάνειας και στη μείωση των αμφισβητήσεων που συχνά προκύπτουν μετά τον θάνατο του διαθέτη.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην προστασία των κληρονόμων από υπέρογκες οικονομικές υποχρεώσεις που ενδέχεται να συνοδεύουν μια κληρονομιά. Οι νέες προβλέψεις επιχειρούν να περιορίσουν τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι δικαιούχοι όταν καλούνται να αποδεχθούν περιουσιακά στοιχεία τα οποία συνοδεύονται από σημαντικά χρέη, ενισχύοντας τις δικλείδες ασφαλείας και παρέχοντας μεγαλύτερη νομική προστασία.

Το νέο πλαίσιο αναμένεται να επηρεάσει χιλιάδες πολίτες που σχεδιάζουν τη διαδοχή της περιουσίας τους ή βρίσκονται ήδη αντιμέτωποι με ζητήματα κληρονομιάς, σηματοδοτώντας μία από τις σημαντικότερες μεταβολές στο κληρονομικό δίκαιο των τελευταίων ετών.

Τι αλλάζει από τον Σεπτέμβριο

1. Διαθήκες

• Απλοποιείται η διαδικασία της δημόσιας διαθήκης.
• Η μυστική διαθήκη θα συντάσσεται πλέον με δύο μάρτυρες.
• Προβλέπεται ειδική διαδικασία για άτομα με σοβαρή αναπηρία λόγου.
• Οι ιδιόγραφες διαθήκες διατηρούνται, αλλά με αυστηρότερους ελέγχους.
• Δικαίωμα σύνταξης διαθήκης αποκτούν και άτομα από 16 ετών.
• Απαγορεύονται διαθήκες υπέρ προσωπικού νοσοκομείων, οίκων ευγηρίας και ιδρυμάτων περίθαλψης όπου νοσηλεύεται ο διαθέτης.

2. Εξ αδιαθέτου διαδοχή

• Ο/η σύζυγος λαμβάνει μεγαλύτερο ποσοστό όταν υπάρχει ένα παιδί: το 1/3 της κληρονομιάς.
• Σε περίπτωση περισσότερων παιδιών, παραμένει το ποσοστό του 1/4.
• Αν δεν υπάρχουν παιδιά, ο/η σύζυγος κληρονομεί ολόκληρη την περιουσία πριν από γονείς και λοιπούς συγγενείς.
• Ίδια δικαιώματα προβλέπονται και για τα σύμφωνα συμβίωσης.
• Αναγνωρίζονται δικαιώματα και σε σύντροφο χωρίς γάμο, εφόσον η σχέση διαρκεί πάνω από 3 χρόνια.

3. Νόμιμη μοίρα

• Οι κληρονόμοι δεν αποκτούν υποχρεωτικά συγκυριότητα στα ακίνητα.
• Μπορούν να ζητήσουν τη μερίδα τους σε χρήμα.
• Η νόμιμη μοίρα μετατρέπεται ουσιαστικά σε χρηματική απαίτηση.

4. Χρέη κληρονομιάς

• Παρέχεται μεγαλύτερη προστασία στους κληρονόμους απέναντι σε υπέρογκα χρέη.
• Ο κληρονόμος δεν ευθύνεται με την προσωπική του περιουσία, εκτός αν δηλώσει ότι θα διαχειρίζεται ελεύθερα την κληρονομιά.

5. Εκκαθάριση κληρονομιάς

Εκκαθαριστής θα ορίζεται δικηγόρος από ειδικό κατάλογο του δικαστηρίου.

6. Άλλες σημαντικές αλλαγές

• Οι προπαππούδες και οι προγιαγιάδες παύουν να περιλαμβάνονται στις τάξεις κληρονομίας.
• Αναγνωρίζεται κληρονομικό δικαίωμα σε σύντροφο ελεύθερης συμβίωσης, υπό προϋποθέσεις.
• Επεκτείνεται η προστασία της οικογενειακής στέγης, σε περίπτωση θανάτου του μισθωτή, και στον σύντροφο με σύμφωνο συμβίωσης.