Από ποδηλατούπολη έγινε… πατινούπολη η Θεσσαλονίκη

Στροφή στα ηλεκτρικά πατίνια κάνουν ολοένα και περισσότεροι  με τις αγορές να αυξάνονται τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, τα ηλεκτρικά πατίνια υπερτερούν πλέον στις προτιμήσεις των καταναλωτών έναντι του κλασικού ποδηλάτου στη Θεσσαλονίκη. Η εικόνα της πόλης αλλάζει σταδιακά, με τα πατίνια να κερδίζουν συνεχώς έδαφος.

Τα δύο τελευταία χρόνια τα στοιχεία δείχνουν πως οι πωλήσεις ηλεκτρικών πατινιών καταγράφουν υψηλότερο ρυθμό. Ωστόσο, τα αλλεπάλληλα περιστατικά τραυματισμών ανηλίκων, αλλά και ο τραγικός θάνατος του ανήλικου στην Ηλεία, επαναφέρουν  στο προσκήνιο το ζήτημα των κανόνων χρήσης, οι οποίοι σύμφωνα με  τους ειδικούς, θα έπρεπε να έχουν θεσπιστεί εδώ και χρόνια.

Μόνο το 2025, πανελλαδικά καταγράφηκαν 517 τροχαία ατυχήματα με εμπλοκή ηλεκτρικών πατινιών και δύο θανατηφόρα περιστατικά. Παράλληλα, οι έλεγχοι της ΕΛ.ΑΣ συνεχίζονται και τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά.

Σύμφωνα με την ΠΟΕΔΗΝ, πάνω από 400 παιδιά πανελλαδικά νοσηλεύτηκαν σε νοσοκομεία μετά από ατυχήματα με ΕΠΗΟ. Σύμφωνα με στοιχεία που έχει στη διάθεσή του το TheOpinion, στη Θεσσαλονίκη το 2025 πραγματοποιήθηκαν συνολικά 5.773 έλεγχοι, κατά τους οποίους βεβαιώθηκαν 2.056 παραβάσεις. Καταγράφηκαν επίσης 52 τραυματισμοί, όλοι ελαφρού βαθμού, με αναβάτες ηλεκτρικών πατινιών. Το πρώτο τετράμηνο του 2026 οι έλεγχοι συνεχίστηκαν με εντατικούς ρυθμούς, με 943 ελέγχους και 373 παραβάσεις, ενώ σημειώθηκαν 11 ελαφροί τραυματισμοί.

Να σημειωθεί ότι, η κυβέρνηση στρέφεται σε νομοθετικές παρεμβάσεις με στόχο τον περιορισμό τους, κυρίως για ανηλίκους. Ειδικότερα, εξετάζεται ρύθμιση που θα απαγορεύει τη χρήση πατινιών από ανηλίκους σε οδικό δίκτυο με αυξημένη κυκλοφορία και υψηλές ταχύτητες, ενώ θα επιτρέπεται η κίνησή τους μόνο σε πεζόδρομους και πλατείες.

Άργησαν να μπουν οι  κανόνες

«Βλέπουμε ότι έχει αυξηθεί η ζήτηση για τα ηλεκτρικά πατίνια. Δυστυχώς, μετά τα ατυχήματα έχει ανοίξει ο φάκελος για τους κανόνες χρήσης τους, οι οποίοι άργησαν πολύ να θεσπιστούν, όχι μόνο στη χώρα μας, αλλά και πανευρωπαϊκά άργησαν πολύ», αναφέρει στο TheOpinion,  ο Γιώργος Βουλγαρούδης, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Brainbox Α.Ε όπου δραστηροποιείται στην βιώσιμη μικροκινητικότητα, φέρνοντας ως παράδειγμα την περίπτωση του Παρισιού.

«Το Παρίσι είχε κατακλυστεί με κοινόχρηστα πατίνια. Σήμερα, όμως, δεν υπάρχει ούτε ένα κοινόχρηστο πατίνι στην πόλη. Πριν από περίπου δύο χρόνια έγινε δημοψήφισμα, με μεγάλη συμμετοχή, όπου οι πολίτες ψήφισαν ότι δεν επιθυμούν τη συνέχιση της χρήσης τους. Έτσι, η πόλη αποφάσισε την απομάκρυνσή τους, όπως το ίδιο έγινε και στην Βαρκελώνη στην Ισπανία».

 Εύκολη πρόσβαση, χωρίς κανόνες χρήσης

Ερωτήματα, ωστόσο, δημιουργεί και το γεγονός της αγοράς ηλεκτρικών πατινιών από ανηλίκους, χωρίς να γνωρίζουν τους βασικούς κανόνες οδήγησης.

«Σε σχέση με τα ιδιωτικά πατίνια, αυτό που δεν έχει ανοίξει ποτέ ως συζήτηση συστηματικά είναι το πώς ένας ανήλικος μπορεί να αγοράσει ένα πατίνι από ιδιωτική αγορά και να το χρησιμοποιεί, χωρίς να ακολουθεί τους βασικούς κανόνες οδήγησης. Σιγά-σιγά μπαίνουμε στη διαδικασία να διαμορφωθεί αυτό που λέμε θεσμικό πλαίσιο», συμπληρώνει ο κ. Βουλγαρούδης.

«Στη Θεσσαλονίκη έχει αρχίσει να μπαίνει μια τάξη. Πρόκειται, απ’ όσο γνωρίζω, για την πρώτη πόλη στην Ελλάδα που εφάρμοσε όσα προβλέπει ο νόμος, ορίζοντας συγκεκριμένες θέσεις στάθμευσης για τα κοινόχρηστα πατίνια. Πλέον, δεν μπορεί κάποιος να τα αφήνει όπου θέλει. Έχουν γίνει σημαντικά βήματα, ωστόσο είναι απαραίτητο όλοι οι αρμόδιοι και εμπλεκόμενοι φορείς να κάθονται στο ίδιο τραπέζι», αναφέρει.

Τέσσερις φορές περισσότερα ατυχήματα με ηλεκτρικά πατίνια

Σύμφωνα με ευρωπαϊκά δεδομένα, τα κοινόχρηστα ηλεκτρικά πατίνια εμπλέκονται σε τροχαία ατυχήματα περίπου τέσσερις φορές συχνότερα σε σχέση με τα ποδήλατα. Όπως εξηγεί ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Brainbox Α.Ε., το πατίνι θεωρείται πιο ευάλωτο όχημα, καθώς ο αναβάτης βρίσκεται όρθιος, με υψηλότερο κέντρο βάρους, ενώ οι μικροί τροχοί αυξάνουν τον κίνδυνο απώλειας ελέγχου.

«Οι χρήστες των πατινιών δεν είναι συνήθως έμπειροι οδηγοί δικύκλων, όπως συμβαίνει με τους ποδηλάτες. Το ποδήλατο το μαθαίνουμε από μικρή ηλικία, ενώ το πατίνι συχνά χρησιμοποιείται για πρώτη φορά σε μεγαλύτερη ηλικία, χωρίς προηγούμενη εμπειρία σε δίτροχα», τονίζει ο Γιώργος Βουλγαρούδης.

«Καμπανάκι» από τους συγκοινωνιολόγους

Τον κώδωνα του κινδύνου για την ανεξέλεγκτη χρήση ηλεκτρικών πατινιών κρούει ο Σύλλογος Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων ζητώντας άμεσες παρεμβάσεις.

«Είναι κρίσιμο να γίνει κατανοητό ότι το ηλεκτρικό πατίνι δεν αποτελεί παιχνίδι, αλλά ένα μέσο μεταφοράς φιλικό προς το περιβάλλον, με συγκεκριμένο λειτουργικό ρόλο. Η ομαλή ένταξή του στον αστικό ιστό δεν είναι απλώς μια τάση, αλλά μια αναγκαία λύση για τη βιώσιμη κινητικότητα. Η αξία του έγκειται στην εξυπηρέτηση μετακινήσεων μικρού μήκους, καλύπτοντας π.χ. το λεγόμενο «τελευταίο μίλι» (last mile) ή τη διαδρομή από την κατοικία προς στάσεις και σταθμούς των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς (λεωφορεία, μετρό, τραμ, προαστιακός σιδηρόδρομος), την μετακίνηση κατοικία – γειτονιά / σχολείο κτλ», αναφέρει ο Σύλλογος Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων σε ανακοίνωση του. χρήση του για μετακινήσεις μεγάλων αποστάσεων ή σε οδικούς άξονες υψηλών ταχυτήτων εκφεύγει του σχεδιασμού του, εκθέτοντας τον χρήστη σε δυσανάλογους κινδύνους.

«Επιπλέον, η οδική ασφάλεια που σχετίζεται με τα ΕΠΗΟ δεν μπορεί να εξετάζεται μεμονωμένα. Αποτελεί μέρος μιας συνολικής προσέγγισης για την πόλη, η οποία οφείλει να εγγυάται ένα ασφαλές περιβάλλον για όλους. Η Πραγματικότητα των Θυμάτων: Ας μην λησμονούμε ότι η πλειονότητα των θυμάτων στο αστικό οδικό δίκτυο αφορά ευάλωτους χρήστες (πεζοί, ποδηλάτες, μοτοσικλετιστές). Η Ρίζα του Προβλήματος: Σε μια πόλη όπου ο πεζός αισθάνεται απειλή, το πρόβλημα δεν εντοπίζεται στο πατίνι, αλλά στη γενικότερη έλλειψη οδικής κουλτούρας, στη γενικότερη παραβατική συμπεριφορά των μετακινούμενων και στον ελλιπή σεβασμό των κανόνων κυκλοφορίας», συμπληρώνει.

Οι προτάσεις για τα ηλεκτρικά πατίνια

Τη διαμόρφωση ενός πιο αυστηρού και ολοκληρωμένου πλαισίου για τη χρήση των ηλεκτρικών πατινιών (ΕΠΗΟ) προτείνει ο Σύλλογος Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων (ΣΕΣ).

Ο ΣΕΣ σημειώνει ότι, παρά την ύπαρξη θεσμικού πλαισίου που έχει ενισχυθεί με τον νέο Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, η αποτελεσματική εφαρμογή του παραμένει ζητούμενο, γεγονός που καθιστά αναγκαία την εντατικοποίηση της αστυνόμευσης.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην εποπτεία της αγοράς, καθώς, όπως αναφέρεται, κυκλοφορούν στην αγορά ηλεκτρικά πατίνια που υπερβαίνουν σημαντικά τα νόμιμα όρια ταχύτητας. Ο ΣΕΣ προτείνει αυστηρότερη πιστοποίηση των οχημάτων, τεχνικούς περιορισμούς ταχύτητας που δεν μπορούν να παραβιαστούν, καθώς και ενσωμάτωση τεχνολογιών γεωεντοπισμού, ειδικά για τα κοινόχρηστα συστήματα.

Στο ίδιο πλαίσιο, προτείνεται η κυκλοφορία των ΕΠΗΟ να περιοριστεί σε οδούς με χαμηλότερα όρια ταχύτητας, καθώς η συνύπαρξη με ταχύτερα οχήματα αυξάνει τον κίνδυνο ατυχημάτων. Παράλληλα, τίθεται θέμα αναθεώρησης του ηλικιακού ορίου χρήσης, με πρόταση για απαγόρευση κάτω των 15 ετών, αλλά και θέσπιση ενιαίου και σαφούς πλαισίου χωρίς εξαιρέσεις.

Ο ΣΕΣ εισηγείται επίσης την υποχρεωτική ασφάλιση και την ταυτοποίηση των οχημάτων, ώστε να διασφαλίζεται η κάλυψη σε περίπτωση ατυχήματος, αλλά και η καλύτερη καταγραφή της μικροκινητικότητας στις πόλεις. Σημαντική θεωρείται και η εκπαίδευση, με προτάσεις για ένταξη της οδικής ασφάλειας στο σχολείο και δημιουργία συστήματος πιστοποίησης για χρήστες, ειδικά τους ανηλίκους.

Ποιοι είναι οι κανόνες για τα πατίνια;

• Για τα ΕΠΗΟ το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο ταχύτητας ορίζεται σε είκοσι πέντε (25) χιλιόμετρα την ώρα. Τα ΕΠΗΟ απαγορεύεται να κυκλοφορούν σε οδούς όπου το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο ταχύτητας των αυτοκίνητων οχημάτων υπερβαίνει τα πενήντα (50) χιλιόμετρα την ώρα.
• Οι οδηγοί των ΕΠΗΟ με εκ κατασκευής ταχύτητα έως 6 χλμ./ώρα πρέπει να έχουν συμπληρώσει την ηλικία των 12 ετών και των ΕΠΗΟ με εκ κατασκευής ταχύτητα μεταξύ 6 και 25 χλμ./ώρα την ηλικία των 15 ετών.
• Οι οδηγοί των ποδηλάτων που δεν έχουν συμπληρώσει την ηλικία των 12 ετών πρέπει όταν κυκλοφορούν στο οδικό δίκτυο να συνοδεύονται από άτομο που έχει συμπληρώσει την ηλικία των 16 ετών.
• Οι οδηγοί των ΕΠΗΟ υποχρεούνται να φορούν εγκεκριμένου τύπου κράνος με εξαίρεση τα ΕΠΗΟ που χρησιμοποιούνται από άτομα με αναπηρία. Οι οδηγοί των ποδηλάτων συστήνεται να φορούν εγκεκριμένου τύπου κράνος.
• Οι οδηγοί των ΕΠΗΟ κατά τη νύχτα υποχρεούνται να φορούν αντανακλαστικό ρουχισμό ή εξοπλισμό. Αντίστοιχη υποχρέωση εισάγεται και για τους οδηγούς που χρησιμοποιούν ποδήλατο, μοτοποδήλατο, μοτοσικλέτα ή τρίτροχο όχημα για τη μεταφορά προϊόντων ή αντικειμένων.
• Οι οδηγοί των ποδηλάτων και των ΕΠΗΟ άνω των 12 ετών υποχρεούνται να φέρουν, όταν οδηγούν, οποιοδήποτε νόμιμο έγγραφο ταυτοποίησης προσώπου.
• Τήρηση ΚΟΚ.
• Οδήγηση σε ποδηλατόδρομο (όπου υπάρχει), αλλιώς οδήγηση στα δεξιά του δρόμου.
• Απαγορεύεται η χρήση του πατινιού με 2 ή και περισσότερα άτομα και τυχόν παράβαση του συγκεκριμένου κανόνα θα επιφέρει μεγάλα πρόστιμα για τους αναβάτες του.