Η Ευρώπη των αναβολών

Η χθεσινή Σύνοδος Κορυφής στις Βρυξέλλες είχε όλα τα συστατικά μιας στιγμής που απαιτούσε πολιτική απόφαση: τιμές ενέργειας σε νέα έκρηξη, πληθωριστικές πιέσεις, χαμηλά αποθέματα φυσικού αερίου και κυβερνήσεις που μπαίνουν στον χειμώνα με όλο και λιγότερο δημοσιονομικό χώρο. Και όμως, το αποτέλεσμα ήταν ξανά μικρότερο από το πρόβλημα.

Για να είμαστε ακριβείς, η Ευρώπη «δεν έκανε τίποτα». Οι 27 κάλεσαν την Κομισιόν να εξετάσει και, εφόσον χρειαστεί, να προτείνει πρόσθετα βραχυπρόθεσμα μέτρα για τις υψηλές τιμές, ενώ ζήτησαν ταχύτερη δουλειά για τη σταθερότητα της αγοράς άνθρακα. Καλωσόρισαν επίσης την παράταση του προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων για τους περισσότερο εκτεθειμένους βιομηχανικούς κλάδους. Αυτό όμως απέχει πολύ από μια κοινή, άμεση και χρηματοδοτημένη ευρωπαϊκή απάντηση.

Και εδώ βρίσκεται το πρόβλημα. Η ίδια η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είχε προειδοποιήσει πριν από τη Σύνοδο ότι από τα τέλη Φεβρουαρίου οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί κατά 140%, το ντίζελ έχει διπλασιαστεί και το κόστος των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων έχει αυξηθεί κατά περίπου 100 δισ. ευρώ. Όταν η διάγνωση είναι τόσο καθαρή, η παραπομπή του ασθενούς για… νέες εξετάσεις δεν συνιστά ακριβώς ηγεσία.

Το γνωστό χάσμα Βορρά και Νότου εμφανίστηκε ξανά. Κυβερνήσεις του Βορρά επιμένουν στη δημοσιονομική πειθαρχία και στην προστασία του ETS, ενώ χώρες που πιέζονται περισσότερο ζητούν ευελιξία και μεγαλύτερη κοινή παρέμβαση.

Υπάρχει ασφαλώς ένα σοβαρό επιχείρημα πίσω από τη βόρεια επιφυλακτικότητα: οι οριζόντιες επιδοτήσεις κοστίζουν, μπορεί να παρατείνουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και τελικά να μετατρέψουν μια έκτακτη στήριξη σε μόνιμο λογαριασμό. Όμως άλλο δημοσιονομική σύνεση και άλλο ακινησία.

Διότι η ενεργειακή κρίση δεν κάνει γεωγραφικές διακρίσεις. Η Γερμανία, που επί χρόνια αντιμετώπιζε με καχυποψία τις κοινές ευρωπαϊκές λύσεις, βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με χαμηλά αποθέματα αερίου, υψηλές τιμές και αυξανόμενη πολιτική πίεση. Η άνοδος της AfD δεν εξηγείται μόνο από την ενέργεια, αλλά το κόστος ζωής, η βιομηχανική ανασφάλεια και η αίσθηση ότι το κράτος δεν μπορεί να προστατεύσει τον πολίτη δημιουργούν σαφώς πρόσφορο έδαφος.

Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο πολιτικό λάθος της Ευρώπης: εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις κρίσεις σαν τεχνικά ζητήματα, ενώ οι πολίτες τις βιώνουν πολιτικά. Όταν οι λογαριασμοί αυξάνονται, όταν οι επιχειρήσεις χάνουν ανταγωνιστικότητα και όταν οι κυβερνήσεις εξαντλούν τα περιθώριά τους, το κενό δεν μένει κενό. Το καταλαμβάνουν οι εύκολες απαντήσεις, ο ευρωσκεπτικισμός και η ακροδεξιά.

Σε αυτή τη Σύνοδο η ελληνική στάση ήταν σαφέστερη. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ζήτησε ρητά ευρωπαϊκή απάντηση και πρόσθετες ευελιξίες, επιμένοντας ότι το ζήτημα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται μόνο εθνικά.

Η Αθήνα είχε ήδη ανακοινώσει παρεμβάσεις με στόχο το πετρέλαιο θέρμανσης και την αύξηση της επιδότησης στο ντίζελ, ύψους 200 εκατομμυρίων το οποίο θα επανεξετάζεται κάθε 15 ημέρες. Μπορεί κανείς να διαφωνεί με το εύρος των μέτρων, αλλά τουλάχιστον η ελληνική πλευρά πήγε στις Βρυξέλλες με συγκεκριμένη γραμμή: ευρωπαϊκή παρέμβαση, στοχευμένη στήριξη, περισσότερη ευελιξία και μάλιστα από χρήματα που ήδη έχουμε.

Η Ευρώπη έχει περάσει ήδη μία μεγάλη ενεργειακή κρίση και θα περίμενε κανείς ότι θα είχε μάθει κάτι. Το να ζητά όμως κάθε φορά από την

Επιτροπή να «εξετάσει» το επόμενο βήμα, ενώ η πραγματική οικονομία καίγεται, δεν είναι στρατηγική.

Είναι αναβολή.

Και οι αναβολές στην πολιτική συνήθως πληρώνονται ακριβότερα από τις αποφάσεις.