Anna Unfiltered: Ἡ λευκώλενος Ἑλένη …είναι μαύρη

Το Άρθρο 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) προστατεύει την ελευθερία της έκφρασης γενικά, στην οποία περιλαμβάνεται και η τέχνη. Ταυτόχρονα, το Άρθρο 13 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ορίζει ρητά, ότι «η καλλιτεχνική δημιουργία και η επιστημονική έρευνα είναι ελεύθερες». Από την άλλη, επίσης στο Άρθρο 10 (παράγραφος 2) της ΕΣΔΑ ξεκαθαρίζεται, ότι η ελευθερία έκφρασης συνεπάγεται «καθήκοντα και ευθύνες». Έτσι, ένα κράτος μπορεί να θέσει περιορισμούς ή να επιβάλει ποινές στην τέχνη για λόγους όπως: α) προστασία της δημόσιας ασφάλειας / δημόσιας τάξης β) προστασία των ηθών γ) προστασία της υπόληψης ή των δικαιωμάτων των άλλων. Και εδώ προκύπτει εύλογα η απορία: η παραχάραξη της ιστορίας δεν αποτελεί αιτία επιβολής ποινών ή έστω περιορισμών; Από την κρατική επιχορήγηση των 6,5 εκατομμυρίων ευρώ, που ενέκρινε η ελληνική κυβέρνηση μέσω του ΕΚΚΟΜΕΔ για τη νέα πολυαναμενόμενη ταινία του οσκαρικού Κρίστοφερ Νόλαν, ‘’Οδύσσεια’’, η απάντηση είναι προφανώς όχι.

Αν δεν έτυχε να το ακούσεις, αναγνώστη μου, – πράγμα μάλλον απίθανο, διότι έχει βουίξει το γαλατικό χωριό μας – ο Άγγλος σκηνοθέτης και παραγωγός, δημιούργησε (κατά τα λεγόμενά του πάντα) ένα έπος, που όμοιό του δεν έχουμε ξαναδεί. Ως προς το τελευταίο, τείνω να συμφωνήσω in blanco, αφού όντως δεν έχουμε δει ποτέ άλλοτε Κενυάτισσα Ωραία Ελένη. Ο ίδιος ο Όμηρος, ο πατέρας της Οδύσσειας και της Ιλιάδας, περιέγραφε στα αριστουργηματικά πρωτότυπά του τη γυναίκα, για χάρη της οποίας έγινε ο Τρωικός πόλεμος, ως ‘’λευκώλενο’’, ήτοι μεταφρασμένο στη Νέα Ελληνική, ‘’αυτή που έχει λευκά χέρια/βραχίονες’’. Υπό ποία ποιητική α(η)δεία, λοιπόν, ο Nolan επέλεξε αντί για τη ‘’λευκώλενο’’ τη ‘’μαυρώλενο’’, αδυνατώ να κατανοήσω.

Και εν πάση περιπτώσει, αν δεν δεχτεί κάποιος την ιστορικότητα της Ωραίας Ελένης – μιας και επρόκειτο όντως για μυθικό πρόσωπο – αλλά εξετάσει επιστημονικά το θέμα, θα βρει αναρίθμητες ιστορικές πηγές που αποδεικνύουν περίτρανα, ότι οι Αρχαίοι Έλληνες ήταν Δωριείς και Ίωνες, ήταν Ινδοευρωπαίοι (όπως οι Ιταλοί, οι Γερμανοί, οι Ρώσοι) και είχαν λευκή επιδερμίδα. Οι ίδιες πηγές βρίθουν αποδείξεων σχετικά με την ύπαρξη μαύρων στην Ευρώπη, οι οποίοι, στη συντριπτική τους πλειοψηφία, βρέθηκαν εκεί ως δούλοι. Με την ίδια ευκολία, λοιπόν, που παρουσιάζει την ωραιότερη των γυναικών ως μαύρη από την Κένυα, θα μπορεί την επαύριο, αυθαίρετα και ελλείψει ιστορικού ερείσματος, να σκηνοθετεί τον Αριστοτέλη ως Κινέζο, τον Γκάντι Σουηδό, τον Μάρτιν Λούθερ Κίνγκ Ιάπωνα, τον Νέλσον Μαντέλα Νορβηγό, τον Μάο Τσε Τουνγκ Ιρλανδό και τον Χριστόφορο Κολόμβο Αζτέκο.

Λυπάμαι κύριε, αλλά δεν ανακαλύψατε εσείς τον τροχό. Μολονότι επιθυμείτε διακαώς να τοποθετήσετε στην προθήκη του ευρύχωρου σαλονιού σας ακόμα ένα Όσκαρ, δεν έχετε το δικαίωμα να λιχνίζετε την ιστορία με τα ξύλινα θρινάκια του Diversity – Equity – Inclusion. Ακόμα κι αν βρισκόμαστε στην εποχή που μας εκπαιδεύει στην ακαριαία εναλλαγή εικόνων και συναισθημάτων, μας προτείνετε να παραδώσουμε και το τελευταίο οχυρό ορθολογισμού, αποδεχόμενοι, ότι στο βωμό της ‘’τέχνης’’, σας ανήκει δικαιωματικά το βραβείο ασυδοσίας και ατιμωρησίας.

Για να το ξεκαθαρίσουμε, λοιπόν, η Ελένη του Ομήρου ήταν ολόλευκη σαν το χιόνι, πανωραία, με μοναδικό ελληνικό κάλλος, ικανό κατά τον Κρίστοφερ Μάρλοου* να κινήσει ‘’χίλια καράβια’’ και η επιλογή της – κατά τα άλλα συμπαθεστάτης – Λουπίτα Νιόνγκο αποτελεί βλασφημία. Για να πάρει ο Νόλαν το Όσκαρ, αμαυρώσαμε κυριολεκτικά την ιστορία των Ελλήνων. Και του δώσαμε 6,5 εκατομμύρια ευρώ για να το κάνει με τις πανάκριβες ευλογίες του κράτους. Quo vadis?

* Ο θεατρικός συγγραφέας Κρίστοφερ Μάρλοου στο έργο του «Δόκτωρ Φάουστους» (1604) έγραψε τον πιο γνωστό στίχο, που χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα διεθνώς για να περιγράψει την απόλυτη γυναίκεια ομορφιά: “Was this the face that launch’d a thousand ships, and burnt the topless towers of Ilium?” (Ήταν αυτό το πρόσωπο που κίνησε χίλια καράβια και έκαψε τους πανύψηλους πύργους της Τροίας;).