Οι δουλειές που η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα «κάνει» (ακόμα)

Από την αρχή της βιομηχανικής επανάστασης, υπήρξαν απειλές ότι νέες μηχανές – από μηχανοποιημένους αργαλειούς έως μικροτσίπ – θα σφετεριστούν τις ανθρώπινες θέσεις εργασίας.

Ως επί το πλείστον, οι άνθρωποι έχουν επικρατήσει. Τώρα, λένε ορισμένοι ειδικοί, με την πανταχού παρουσία της τεχνητής νοημοσύνης στον ορίζοντα, η απειλή γίνεται πραγματικότητα: τα ρομπότ έρχονται πραγματικά για να «κάνουν» κάποιες δουλειές.

Μια έκθεση του Μαρτίου 2023 από την Goldman Sachs εκτίμησε ότι η τεχνητή νοημοσύνη είναι ικανή να δημιουργήσει περιεχόμενο που θα μπορούσε να κάνει το ένα τέταρτο του συνόλου της δουλειάς που γίνεται αυτή τη στιγμή από τους ανθρώπους. Σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις ΗΠΑ, σημειώνει περαιτέρω η έκθεση, 300 εκατομμύρια θέσεις εργασίας θα μπορούσαν να χαθούν λόγω της αυτοματοποίησης. Και αυτό θα μπορούσε να είναι τρομερό, λέει στο BBC ο Martin Ford, συγγραφέας του Rule of the Robots: How Artificial Intelligence Will Transform Everything.

«Δεν είναι μόνο ότι αυτό θα συνέβαινε σε άτομα, αλλά θα μπορούσε να είναι αρκετά συστημικό», λέει. «Θα μπορούσε να συμβεί σε πολλούς ανθρώπους, δυνητικά εντελώς ξαφνικά, δυνητικά όλοι ταυτόχρονα. Και αυτό έχει επιπτώσεις όχι μόνο για αυτά τα άτομα, αλλά για ολόκληρη την οικονομία».

Ευτυχώς, δεν είναι όλα κακά νέα. Οι ειδικοί διατυπώνουν τις προειδοποιήσεις τους με μια φράση: εξακολουθούν να υπάρχουν πράγματα που η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι ικανή να φέρει εις πέρας, πχ εργασίες που περιλαμβάνουν σαφώς ανθρώπινες ιδιότητες, όπως η συναισθηματική νοημοσύνη. Και η μετάβαση σε ρόλους που επικεντρώνουν αυτές τις δεξιότητες θα μπορούσε να βοηθήσει στη μείωση των πιθανοτήτων αντικατάστασης.

«Πιστεύω ότι υπάρχουν γενικά τρεις κατηγορίες που πρόκειται να είναι σχετικά μονωμένες στο άμεσο μέλλον», λέει ο Ford. «Η πρώτη θα ήταν δουλειές που είναι γνήσια δημιουργικές: δεν κάνετε απλή δουλειά ή απλώς αναδιατάσσετε πράγματα, αλλά ειλικρινά σκέφτεστε νέες ιδέες και χτίζετε κάτι νέο».

Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι όλες οι θέσεις εργασίας που θεωρούνται «δημιουργικές» είναι ασφαλείς. Στην πραγματικότητα, πράγματα όπως το γραφικό σχέδιο και οι ρόλοι που σχετίζονται με την εικαστική τέχνη μπορεί να είναι μεταξύ των πρώτων. Οι βασικοί αλγόριθμοι μπορούν να κατευθύνουν ένα bot να αναλύσει εκατομμύρια εικόνες, επιτρέποντας στην τεχνητή νοημοσύνη να κυριαρχήσει άμεσα στην αισθητική. Αλλά υπάρχει κάποια ασφάλεια σε άλλα είδη δημιουργικότητας, λέει ο Ford: «στην επιστήμη, την ιατρική και τη νομική… άτομα των οποίων η δουλειά είναι να αναπτύξουν μια νέα νομική στρατηγική ή επιχειρηματική στρατηγική. Νομίζω ότι θα συνεχίσει να υπάρχει μια θέση εκεί για τα ανθρώπινα όντα».

Η δεύτερη μονωμένη κατηγορία, συνεχίζει, είναι οι δουλειές που απαιτούν εξελιγμένες διαπροσωπικές σχέσεις. Υποδεικνύει νοσοκόμες, συμβούλους επιχειρήσεων και ερευνητές δημοσιογράφους. Αυτές είναι δουλειές, λέει, «όπου χρειάζεται πολύ βαθιά κατανόηση των ανθρώπων. Νομίζω ότι θα περάσει πολύς καιρός μέχρι η τεχνητή νοημοσύνη να έχει την ικανότητα να αλληλεπιδρά με τους τρόπους που πραγματικά χτίζουν σχέσεις».

Η τρίτη ασφαλής ζώνη, λέει ο Ford, «είναι δουλειές που απαιτούν πραγματικά πολλή κινητικότητα και επιδεξιότητα και ικανότητα επίλυσης προβλημάτων σε απρόβλεπτα περιβάλλοντα». Πολλές θέσεις εργασίας στο εμπόριο – σκεφτείτε ηλεκτρολόγοι, υδραυλικοί, συγκολλητές και παρόμοια – εμπίπτουν σε αυτήν την ομπρέλα. «Αυτά είναι τα είδη εργασιών όπου αντιμετωπίζεις μια νέα κατάσταση συνέχεια», προσθέτει. «Είναι ίσως το πιο δύσκολο από οτιδήποτε να αυτοματοποιηθεί. Για να αυτοματοποιήσετε εργασίες όπως αυτή, θα χρειαστείτε ένα ρομπότ επιστημονικής φαντασίας. Θα χρειαστείτε το C-3PO του Star Wars».

Ενώ οι άνθρωποι πιθανότατα θα παραμείνουν σε θέσεις εργασίας που εμπίπτουν σε αυτές τις κατηγορίες, αυτό δεν σημαίνει ότι αυτά τα επαγγέλματα είναι εντελώς απομονωμένα από την άνοδο της τεχνητής νοημοσύνης. Στην πραγματικότητα, λέει η Joanne Song McLaughlin, αναπληρώτρια καθηγήτρια οικονομικών της εργασίας στο Πανεπιστήμιο του Buffalo, στις ΗΠΑ, οι περισσότερες θέσεις εργασίας, ανεξάρτητα από τη βιομηχανία, έχουν πτυχές που είναι πιθανό να αυτοματοποιηθούν από την τεχνολογία.

«Σε πολλές περιπτώσεις, δεν υπάρχει άμεση απειλή για τις θέσεις εργασίας», λέει, «αλλά τα καθήκοντα θα αλλάξουν». Οι ανθρώπινες δουλειές θα επικεντρωθούν περισσότερο στις διαπροσωπικές δεξιότητες, συνεχίζει η  Song McLaughlin. «Είναι εύκολο να φανταστεί κανείς ότι, για παράδειγμα, η τεχνητή νοημοσύνη θα ανιχνεύει καρκίνους πολύ καλύτερα από ό,τι οι άνθρωποι. Στο μέλλον, υποθέτω ότι οι γιατροί θα χρησιμοποιήσουν αυτή τη νέα τεχνολογία. Αλλά δεν νομίζω ότι θα αντικατασταθεί ολόκληρος ο ρόλος του γιατρού».

Ενώ ένα ρομπότ μπορεί φαινομενικά να κάνει καλύτερη δουλειά στην εύρεση του καρκίνου, λέει, οι περισσότεροι άνθρωποι θα εξακολουθούν να θέλουν ένας γιατρός –ένας πραγματικός άνθρωπος– να είναι αυτός που θα τους πει για αυτό. Αυτό ισχύει σχεδόν για όλες τις δουλειές, προσθέτει, και έτσι η ανάπτυξη αυτών των ανθρώπινων δεξιοτήτων θα μπορούσε να βοηθήσει τους ανθρώπους να μάθουν να κάνουν τη δουλειά τους παράλληλα με την τεχνητή νοημοσύνη.

Εν ολίγοις, η αναζήτηση ρόλων σε δυναμικά, μεταβαλλόμενα περιβάλλοντα που περιλαμβάνουν απρόβλεπτες εργασίες είναι καλός τρόπος για να αποτρέψετε την απώλεια θέσεων εργασίας λόγω τεχνητής νοημοσύνης. Τουλάχιστον, για λίγο.