«Η Μέριλιν Μονρόε ήταν το τέλειο θύμα ενός κόσμου, ο οποίος μισεί τις γυναίκες που επιθυμεί» – Αλ. Παλαιολόγου, Χρ. Παπαδημητρίου, Ρ. Στεφανίδου & Ε. Φεζολλάρι στο TheOpinion

Με αφορμή τη συμπλήρωση των εκατό χρόνων από τη γέννηση του εμβληματικού μύθου του Χόλιγουντ, το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος σε συνεργασία με την Πολιτεία Πολιτισμού παρουσιάζουν την παράσταση «Φάκελος Μέριλιν Μονρόε: Κωδικός Erase» στο Artbox Fargani Theater.

«Φάκελος Μέριλιν Μονρόε: Κωδικός Erase». Μια καλλιτεχνική διαδρομή, η οποία ξεκίνησε από το μελάνι της Ροδής Στεφανίδου, διαμορφώθηκε μέσα από τη σκηνοθετική ματιά του Ένκε Φεζολλάρι και αναδύεται στη σκηνή με τις ερμηνείες της Αλεξάνδρας Παλαιολόγου και του Χρήστου Παπαδημητρίου.

Πίσω, όμως, από αυτές τις διαφορετικές αφετηρίες, υπάρχει ένα κοινό στοιχείο: ο ένας συμπληρώνει τον άλλον, συνθέτοντας ένα σώμα που αφηγείται με ζέση την ίδια ιστορία.

Λαμπερή και συνάμα ταραχώδης πορεία. Θα μπορούσαμε να κάνουμε λόγο για μια ντετερμινιστική ανάγνωση της ζωής της Μέριλιν Μονρόε, από την εύθραυστη παιδική της ηλικία και τη βιομηχανία του Χόλιγουντ έως τις θυελλώδεις σχέσεις και το τέλος της.

Ροδή Στεφανίδου: Η ζωή της Μέριλιν Μονρόε είναι «ανοιχτό βιβλίο», έχει χυθεί πολύ μελάνι. Κι η ίδια μιλούσε στις συνεντεύξεις της για όλα όσα έχει περάσει.

Μέσα από αυτό το έργο, προσπάθησα να φωτίσω τη γυναίκα πίσω από τη star· να αναζητήσω την προσωπικότητά της, τη ζωή της, τους έρωτές της, όσα σκεφτόταν και πρέσβευε.

Για τους περισσότερους, η Μέριλιν Μονρόε ήταν η «χαζή ξανθιά». Κι όμως, διατύπωνε θέσεις με έντονο φεμινιστικό και πολιτικό φορτίο, πολύ μπροστά από την εποχή της. Την ίδια στιγμή, ο κορυφαίος διανοούμενος, Άρθουρ Μίλερ, υπήρξε ο τελευταίος της σύζυγος.

Όλα αυτά συνθέτουν μια πολύπλοκη προσωπικότητα. Η Μέριλιν Μονρόε είναι μια… υπόθεση, που δεν κλείνει ποτέ!

Η Αλεξάνδρα Παλαιολόγου και ο Χρήστος Παπαδημητρίου δέχτηκαν με πολλή αγάπη το έργο. «Βούτηξαν» σε βαθιά και σκοτεινά λαγούμια, ακολουθώντας δρόμους κόντρα στις προσωπικότητές τους, και αυτό είναι το μεγαλείο.

Χρήστος Παπαδημητρίου: Επί σκηνής, στο πλαίσιο της αφήγησης και της δραματοποίησης των καταστάσεων, καλούμαι να ενσαρκώσω στιγμιαία, θραυσματικά, μια βεντάλια ρόλων· από τη μητέρα της μέχρι και τον τελευταίο σύζυγό της, τον Άρθουρ Μίλερ.

Αλεξάνδρα Παλαιολόγου: Νιώθω μεγάλη ευγνωμοσύνη για το έργο που μας έδωσε η Ροδή Στεφανίδου. Είναι ένα εξαιρετικό κείμενο, γεμάτο δυνατότητες και μεγάλες προκλήσεις για τον ηθοποιό να επιχειρήσει πράγματα, που, ίσως, ποτέ δεν είχε δοκιμάσει.

Πρόκειται για ένα κείμενο βαθιά συγκινητικό, αρκετά σκοτεινό και σκληρό, το οποίο εστιάζει ελάχιστα στη «λαμπερή» Μέριλιν και περισσότερο σε άλλες πτυχές της. Η λαμπερή πλευρά της είναι γνωστή και δεν χρειάζεται να επικεντρωθούμε σε αυτήν· γνωρίζουμε, δηλαδή, το σύμβολο του σεξ, την ποθητή και χαμογελαστή γυναίκα. Όλο το υπόλοιπο ξεδιπλώνεται σε αυτό το κείμενο, και είναι ευλογία που το κρατάμε στα χέρια μας.  

Με τον Ένκε Φεζολλάρι είμαστε σαν οικογένεια, είναι το τέταρτο έργο που κάνουμε μαζί. Είναι ένας εξαιρετικά ταλαντούχος σκηνοθέτης, τον εκτιμώ και τον εμπιστεύομαι πολύ. Πρώτα απ’ όλα, όμως, τον αγαπώ ως άνθρωπο και φίλο.

Αυτό το έργο είναι ένα ντουέτο, είναι ισοζυγισμένο πάνω σε δύο ανθρώπους. Αν ο ένας κατρακυλήσει, παρασύρει μαζί του και τον άλλον. Είμαστε απόλυτα δεμένοι. Όσο σημαντική είναι η Μέριλιν, εξίσου έντονη και απαιτητική είναι η παρουσία του Χρήστου στον ρόλο του αφηγητή.

Ροδή Στεφανίδου: Οι δυο τους είναι τόσο δεμένοι επάνω στη σκηνή… Κι επειδή, ακριβώς, βρίσκονται επάνω στη σκηνή, δεν μπορούν να δουν το αποτέλεσμα από κάτω.

Είναι μια παράσταση με καταιγιστικό ρυθμό πληροφορίας, συναισθήματος και σκηνικής δράσης.

Σχεδόν ειρωνικό, μια γυναίκα με τέτοιο εκτόπισμα να πεθαίνει μόνη.

Ροδή Στεφανίδου: Σε όλη της τη ζωή ήταν μόνη…

Αλεξάνδρα Παλαιολόγου: Ήταν μονίμως εγκαταλελειμμένη σε ανάδοχες οικογένειες, στο ορφανοτροφείο ή στη γιαγιά της, η οποία προσπάθησε να την πνίξει, καθώς ήταν μανιοκαταθλιπτική. Φέρει σοβαρά παιδικά τραύματα

Είναι πολύ εύθραυστη, αλλά, ταυτόχρονα, και δυνατή. Υπάρχει μια αντιφατικότητα εδώ. Αυτό που έχει στο μυαλό της να κάνει, το πραγματοποιεί. Γίνεται πρωταγωνίστρια, star, αλλά δεν διαθέτει τον πυρήνα για να διαχειριστεί τις δυσκολίες της ζωής.

Επίσης, δεν έχει γνωρίσει την αγάπη. Δεν ξέρει τι είναι η αγάπη και επιλέγει κάθε φορά τον ακατάλληλο σύντροφο. Και οι τρεις σύντροφοί της, με διαφορετικό τρόπο ο καθένας τους, την κακοποιούν.

Η Μέριλιν Μονρόε αγαπήθηκε από ανθρώπους παγκοσμίως, έστω ως «ιδέα», αλλά η ίδια πάσχιζε να αγαπηθεί από τους λίγους. Εσύ, Αλεξάνδρα, θεωρείς ότι αγαπήθηκες όσο αγάπησες;

Αλεξάνδρα Παλαιολόγου: Νομίζω πως ναι. Στο θέμα αυτό, είμαι πολύ χορτασμένη.

Δεν ξέρω, βέβαια, σε ποιον βαθμό ένιωσες ότι συγκλίνεις με την προσωπικότητά της, πάντως εξωτερικά την προσέγγισες. Το μαλλί το άλλαξες…

Αλεξάνδρα Παλαιολόγου: Το άλλαξα… Βέβαια, θέλω να σου πω ότι, το εξωτερικό στοιχείο, δεν μου πρόσφερε κάτι. Το κείμενο και η σκηνοθεσία είναι τόσο έντονα, που δεν θα υπήρχε διαφορά.

Χρήστο, έχεις συνεργαστεί ξανά με την Αλεξάνδρα;

Χρήστος Παπαδημητρίου: Όχι, και χαίρομαι πάρα πολύ που συνέβη. Την εκτιμώ όλο και περισσότερο κάθε μέρα, που συνεργάζομαι και συναναστρέφομαι μαζί της. Είναι ένα υπέροχο παιδί. Την αγαπώ πολύ.

“It takes two to tango”. Με τις τρομερές σκηνικές απαιτήσεις της παράστασης, εκ των πραγμάτων έχουμε ο ένας τον άλλον. Θα πω αυτήν την «πολυφορεμένη» λέξη, δηλαδή ότι υπάρχει «χημεία». Υπάρχει επικοινωνία, εμπιστοσύνη, αγάπη.

Ροδή Στεφανίδου: Σκηνικά, είναι «άλογα κούρσας» χωρίς ανταγωνισμό. Είναι μια ευτυχής συγκυρία. Με έναν περίεργο τρόπο, έχουμε γίνει όλοι «ένα».

Και με έναν ακόμα πιο περίεργο τρόπο, φέρατε τους Αθηναίους στη Θεσσαλονίκη και τους κρατήσατε εδώ…

Αλεξάνδρα Παλαιολόγου: Πιστεύω ότι το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος διανύει, ίσως, μία από τις καλύτερες περιόδους του. Έτσι το βιώνω…

Ο καλλιτεχνικός διευθυντής είναι ένας εξαιρετικός, ανοιχτόμυαλος άνθρωπος. Αξίζει τον κόπο να βρίσκεσαι στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος. Είναι ένας πολύ σοβαρός οργανισμός, στον οποίο μπορείς να κάνεις πολύ ωραία πράγματα.

Τι θεωρεί ο καθένας, από το μετερίζι του, ως επιτυχημένη έκβαση μιας παράστασης;

Αλεξάνδρα Παλαιολόγου: Κάθε άνθρωπος μπαίνει στο θέατρο, κουβαλώντας την καθημερινότητά του, τα προβλήματά του. Αν μια παράσταση του προκαλέσει συναισθήματα —τον συγκινήσει, τον θυμώσει, τον προβληματίσει, τον κάνει να ανακαλέσει σκηνές ή τον μετατοπίσει λίγο από τη θέση του— αυτό θεωρώ ως αποδοχή.

Ροδή Στεφανίδου: Θα συμφωνήσω απόλυτα. Το θέατρο είναι κρίκοι στην αλυσίδα, το αποτέλεσμα κρίνεται.

Αν, όμως, με αφορά κάτι κειμενικά —που, ίσως, δεν το μάθω και ποτέ— είναι πώς αγγίζει πιο μέσα…

Χρήστος Παπαδημητρίου: Θα πρόσθετα και το στοιχείο της πύκνωσης του χρόνου, της αλλαγής της ποιότητας του χρόνου για τον θεατή.

Σε αυτήν την περίπτωση, θέλω να πιστεύω ότι ο χρόνος για τον θεατή θα κυλήσει εξαιρετικά πυκνά και… συναρπαστικά!

Αλεξάνδρα Παλαιολόγου: Θεωρώ ότι οι καλοί ηθοποιοί, είναι και θεραπευτές. Μια καλή παράσταση, επίσης είναι θεραπευτική.

Ένκε, τι έχεις να μοιραστείς μαζί μας για τη Μέριλίν σου;

Ένκε Φεζολλάρι: Η παράσταση εξερευνά την «κιμαδομηχανή» της βιομηχανίας, της πολιτικής, της κοινωνίας, που σακατεύει και «τεμαχίζει» οποιονδήποτε, μάλλον, δεν ανήκει σε αυτόν τον σκληρό κόσμο.

Είχα την τύχη και την ευκαιρία να κρατήσω ένα πολύ στέρεο κείμενο. Η Ροδή Στεφανίδου έγραψε ένα πολύ σύγχρονο και συνάμα κλασικό θεατρικό, με άχρονη αλληλουχία σκηνών. Πρόκειται για μια γυναικεία παράσταση· γράφτηκε από γυναίκα συγγραφέα και δεν θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά.

Στο έργο καταθέτουμε την ιστορία αυτού του κοριτσιού, την «οδύσσεια» και την πτώση, άνοδο και πτώση της. Γεννήθηκε «καταραμένη». Στεκόμαστε στις κοινωνικές προεκτάσεις που φέρει αυτό το πρόσωπο. Εν τέλει, βλέποντας σήμερα τα αρχεία Epstein και ερχόμενοι από το #ΜeToo, συνειδητοποιούμε ότι όλα αυτά η Μέριλιν τα είχε ζήσει.

Σαφώς, η παράσταση βασίζεται και σε μυθοπλαστικά στοιχεία. Αυτός είναι, άλλωστε, και ο ρόλος της τέχνης. Μέσα στο σκοτάδι της, αυτή η παράσταση έχει φως. Χωρίς να έχει κάτι σκληρό, είναι σκληρή. Δίχως να έχει κάποια ευαισθησία, είναι ευαίσθητη. Αυτό το κορίτσι το «τσαλαπάτησε» η ίδια η ζωή. Στην τελευταία της συνέντευξη, λέει: «Δεν με πειράζει. Και να φύγω, το έζησα!». Αυτό ενέχει η συγκεκριμένη παράσταση.

Μόνο μια «χαζή ξανθιά», όπως την αποκαλούσαν, δεν ήταν η Μέριλιν Μονρόε. Ήξερε πολύ καλά ποια ήταν, είχε επίγνωση του εαυτού της. Συγχρόνως, έφερε όλη αυτήν τη χαμηλή αυτοεκτίμηση και βίωνε το απόλυτο κενό. Αυτό είναι το οξύμωρο. Νομίζω ότι αν ήταν σκηνοθέτρια, μπορεί και να σκηνοθετούσε τον θάνατό της.

Η Μέριλιν Μονρόε είναι ο καθένας από ‘μας. Είμαστε ανίκανοι και ανίσχυροι απέναντι σε κυβερνήσεις. Ακόμα και άνθρωποι που θαυμάζουμε, γίνονται σμπαράλια μπρος στα μάτια μας και τα «πιστεύω» κατακρεουργούνται μέσα σε πολιτικές ιδεολογίες.

Τη Μέριλιν την αντιμετωπίζω σαν μια τσεχοφική ηρωίδα. Αισθητικά, η παράσταση έχει την ατμόσφαιρα ταινίας του Κασσαβέτη· αγγίζει τον κόσμο της εξομολόγησης, το σπασμένο πλάνο, το ντεγκραντέ της ζωής. Παρότι τον λατρεύω, δεν το ‘χα σκεφτεί ποτέ έτσι. Επίσης, αυτό που φέρει η Τζίνα Ρόουλαντς, το φέρει και η Αλεξάνδρα στη σκηνή. Μας επηρέασαν πάρα πολλά. Η Μέριλιν διάβαζε πολύ, και καθρεφτίζονται σε αυτήν ψηφίδες λογοτεχνικών ηρωίδων.

Αν κάτι κερδίσαμε, είναι ότι μπήκε η Νόρμα Τζιν Μόρτενσον (ή Μπέικερ) στη ζωή μας. Η Μέριλιν Μονρόε…

Αλεξάνδρα Παλαιολόγου: …«ήταν το τέλειο θύμα ενός κόσμου, ο οποίος μισεί τις γυναίκες που επιθυμεί».

Πληροφορίες

«Φάκελος Μέριλιν Μονρόε: Κωδικός Erase»,

με την Αλεξάνδρα Παλαιολόγου στον ρόλο της Μέριλιν Μονρόε και τον Χρήστο Παπαδημητρίου στον ρόλο του Αφηγητή

Artbox Fargani Theater (Αγίου Παντελεήμονος 10, Θεσσαλονίκη)

Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Σάββατο 7/3 στις 18:00, Κυριακή 8/3 στις 21:15, Παρασκευή 13/3 & Σάββατο 14/3 στις 18:00

Ηλεκτρονική προπώληση εισιτηρίων: more.com

Διάρκεια παράστασης: 80 λεπτά

Κατάλληλο για θεατές άνω των 15 ετών

Μια συμπαραγωγή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος με την Πολιτεία Πολιτισμού

Συντελεστές

Κείμενο: Ροδή Στεφανίδου

Σκηνοθεσία: Ένκε Φεζολλάρι

Σκηνικά – Κοστούμια: Δανάη Πανά

Μουσική: The Kundera Project

Σχεδιασμός φώτων: Γιάννης Κυρατζής

Video: Άντα Λιάκου

Οργάνωση παραγωγής: Άννα Μαρία Γάτου

Φωτογραφίες: Mike Rafail | That long black cloud

Βοηθός σκηνοθέτη (στο πλαίσιο πρακτικής άσκησης): Χρήστος Δέλλιος

Βοηθός σκηνογράφου – ενδυματολόγου (στο πλαίσιο πρακτικής άσκησης): Χριστίνα Γεωργιάδου