Στον τάκο: Σημειώσεις απ’ τον πόλεμο μέρος 7ο ή όσα δεν πρόλαβα να πω στο «ζωντανό» μου

• Παράλληλα με τον πόλεμο των όπλων, υπάρχει και ο πόλεμος της ενημέρωσης, όπως έχουμε συνηθίσει να λέμε σε κάθε περίπτωση πολεμικής σύρραξης. Στην περίπτωση όμως αυτού του πολέμου, δυστυχώς όχι για πρώτη φορά, ο πόλεμος της ενημέρωσης μετρά θυματα συναδέλφους δημοσιογράφους
• Μερικές σκέψεις για την απόφαση των Ισραηλινών να εκτελέσουν τον διευθυντή ενός από τα μεγαλύτερα τηλεοπτικά δίκτυα του Λιβάνου και γενικότερα του αραβικού κόσμου
• Την ίδια ώρα ένα άλλο τηλεοπτικό δίκτυο στον Λίβανο γίνεται στόχος της Χεσμπολάχ

Πριν από λίγες μέρες, ένα τρομερό χτύπημα αναστάτωσε το κέντρο της Βυρητού. Όταν έφτασα στο σημείο, διαπίστωσα ότι ήταν ένα ακόμη χειρουργικό χτύπημα των Ισραηλινών με θαυμαστή ακρίβεια, καθώς το τηλεκατευθυνόμενο βλήμα κατόρθωσε να περάσει μέσα από έναν στενό δρόμο, να μπει στη στενή περιοχή ανάμεσα στις πολυκατοικίες και να ανατινάξει ένα συγκεκριμένο διαμέρισμα πέμπτου ορόφου μιας πολυκατοικίας σε μια εξαιρετικά πυκνοκατοικημένη και πυκνοδομημένη περιοχή του κέντρου της Βηρυτού που ονομάζεται Αλ Μπατ.

Η έκρηξη ήταν τόσο δυνατή που προκάλεσε μια μεγάλη πυρκαγιά στο αππέναντι κτίριο. Ο τραγικός απολογισμός ήταν 10 νεκροί και 21 τραυματίες. Αυτή η επίθεση σημειώθηκε γύρω στις 5 το πρωί, μια ώρα συνηθισμένη, αλλά σε μια περιοχή όχι τόσο συνηθισμένη σε σχέση  με τα προηγούμενα χτυπήματα των Ισραηλινών. Πέρασε αρκετή ώρα για να μάθουμε ότι στόχος ήταν ο Μοχάμεντ Σερί, δημοσιογράφος και γενικός διευθυντής του τηλεοπτικού δικτύου Αλ Μανάρ που είναι ένα από τα μεγαλύτερα τηλεοπτικά δίκτυα στον Λίβανο και γενικότερα στον αραβικό κόσμο.

Μαζί με τον δημοσιογράφο, σκοτώθηκε η σύζυγός του και τραυματίστηκε σοβαρά ο επίσης δημοσιογράφος γιος του, όπως και η 3 ετών εγγονή του. Το παράδοξο σε αυτή την ιστορία είναι ότι οι πάντες εδώ στον Λίβανο θεώρησαν ότι αυτό είναι ένα χτύπημα μέσα στη λογική των Ισραηλινών και μέσα στην τακτική αυτού του πολέμου.

Ακόμη και οι χειρότεροι εχθροί των Ισρηλινών ένιωσα ότι τους αναγνωρίζουν το «δικαίωμα» να χτυπούν έναν δημοσιογράφο, καθώς θεωρούν ότι ένα χτύπημα τέτοιου είδους μπορεί να συγκαταλέγεται μέσα στο οπλοστάσιο των αντιμαχόμενων πλευρών.

Άλλωστε, από τις πρώτες μέρες του πολέμου, το Ισραήλ χτύπησε τα κεντρικά γραφεία του συγκεκριμένου τηλεοπτικού δικτύου στερώντας του τη δυνατότητα να παράγει κανονικό πρόγραμμα. Βέβαια, το συγκεκριμένο τηλεοπτικό δίκτυο δεν είναι ένα απλό τηλεοπτικό δίκτυο, που δραστηριοποιείται στον αραβικό χώρο. Είναι μια επιχείρηση, όπως παραδέχονται όλοι, που είναι στενά συνδεδεμένη με τη Χεσμπολάχ και όπως είναι εξαιρετικά εμφανές στα προγράμματά του, απηχεί τις απόψεις της συγκεκριμένης σιιτικής οργάνωσης. Αποτελεί δηλαδή κάτι σαν τον επικοινωνιακό βραχίονα της Χεσμπολάχ.

Για μας τους δυτικούς είναι εντελώς απαράδεκτο να γίνονται στόχοι τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και οι λειτουργοί τους. Βέβαια, δεν είναι κάτι ασυνήθιστο. Την αρχή έκανε το 1999, το ΝΑΤΟ και πιο συγκεκριμένα οι ΗΠΑ οι οποίες δεν δίστασαν να βομβαρδίσουν την κρατική τηλεόραση της Γιουγκοσλαβίας κατά τη διάρκεια της κρίσης τότε. Δυστυχώς από τότε τα ΜΜΕ χαρακτηρίστηκαν στόχοι.

Δυστυχώς αυτό αποτέλεσε ένα κακό προηγούμενο για τους πολέμους. Έκτοτε, πολύ συχνά βλέπουμε να γίνονται στόχοι πολεμικών επιχειρήσεων δημοσιογράφοι και media. Βέβαια κάθε φορά που συμβαίνει αυτό, εμείς στη Δύση καταδικάζουμε με βδελυγμία τις επιθέσεις αυτές, κάνουμε ακόμη και διαμαρτυρίες, διαδηλώσεις, εκδίδουμε ψηφίσματα και καλούμε τις κυβερνήσεις και τους υπερθνικούς οργανισμούς όπως την ΕΕ και το ΝΑΤΟ να κάνουν ό,τι περνά από το χέρι τους προκειμένου να μην έχουμε θύματα ανάμεσα στους λειτουργούς του Τύπου. Βέβαια, αυτό επιβάλλει η κουλτούρα μας κι αυτό κάνουμε.

Θεωρούμε ότι το αγαθό της ενημέρωσης θα πρέπει να διαφυλάσσεται και να γίνεται σεβαστό ακόμη και σε αυτές τις άγριες ώρες του πολέμου. Η δυτική κουλτούρα, ακόμη κι όταν παραβιάζεται, αναγνωρίζει το δικαίωμα της Κοινής Γνώμης να ενημερώνεται από το δυνατόν περισσότερες πηγές για τις εξελίξεις ενός πολέμου και πολύ περισσότερο να γίνεται σεβαστή η διαδικασία μέσα από την οποία ενημερώνεται η Κοινή Γνώμη. Δηλαδή, ο τρόπος με τον οποίο εργάζονται οι δημοσιογράφοι, η ασφάλεια που πρέπει να απολαμβάνουν, η πρόσβασή τους σε πηγές και σε μέρη στα οποία σημειώνονται τα γεγονότα.

Δεν μου κάνει πλέον εντύπωση αλλά όλη αυτή η κουλτούρα είναι εντελώς ξένη σ’ αυτό το κομμάτι της Μέσης Ανατολής. Οι Ισραηλινοί θεωρούν ότι είναι μέσα στο οπλοστάσιό τους να χτυπούν τα ΜΜΕ τα οποία θεωρούν εχθρικά καθώς εκφράζουν τις απόψεις των εχρών τους. Αυτό όμως που είναι ακόμη πιο παράξενο είναι ότι ακόμη και οι Άραβες θεωρούν ότι από τη στιγμή που εργάζονται σε ένα στρατευμένο μέσο μαζικής ενημέρωσης περίπου δικαίως αποτελούν στόχο των εχθρών τους και ότι είναι μέσα στο λεγόμενο job description τους ακόμη κι αν χάσουν τη ζωή τους στη διάρκεια ενός χτυπήματος.

Και προσέξτε: όχι στη διάρκεια ενός χτυπήματος στο οποίο θα μπορούσαν να αποτελέσουν παράπλευρη απώλεια, αλλά στη διάρκεια ενός στοχευμένου χτυπήματος το οποίο σχεδιάστηκε και εκτελέστηκε εναντίον τους.

Την ίδια ώρα, ένα άλλο θρίλερ με πρωταγωνιστή ένα άλλο δίκτυο εξελίσσεται στον Λίβανο. Το κανάλι MTV, το μεγαλύτερο ιδιωτικό  κανάλι της χώρας, το οποίο είναι και το πλέον εμπορικό αλλά διαθέτει και το μεγαλύτερο κύρος σε ό,τι αφορά τα τηλεοπτικά ενημερωτικά του προγράμματα, αποφάσισε τις τελευταίες μέρες να κάνει αυτό που η πολιτική ηγεσία της χώρας δειλιάζει να κάνει. Δηλαδή, να καταγγείλει ανοιχτά τη Χεσμπολάχ, τις μεθόδους αλλά και την απόφασή της να σύρει ουσιαστικά σε έναν ακόμη πόλεμο τη χώρα, με τις δικές της ενέργειες, εναντίον του Ισραήλ.

Το κανάλι, λοιπόν, αυτό μιλά ανοιχτά κατά της Χεσμπολάχ, κάνει ακόμη και ρεπορτάζ για τις ενέργειές της. Προχτές δημοσιοποίησε ένα ρεπορτάζ που αποκάλυπτε ότι μέσα στις εγκαταστάσεις της Χεσμπολάχ στην περίφημη πλέον συνοικία της Ντάχια, υπάρχουν και φυλακές της Οργάνωσης κατά των αντιφρονούντων. Σε άλλη περίπτωση, έκανε ρεπορτάζ στο οποίο φανέρωσε κάποιες κινήσεις των ανταρτών της Χεσμπολάχ που διακινούσαν οπλισμό. Βέβαια, αυτή η γραμμή του τηλεοπτικού δικτύου το έκανε να φαντάζει ως ένας μισητός εχθρός όλων των Σιιτών και της Χεσμπολάχ.

Το διαπίστωσα προσωπικά, όταν σε ένα χτύπημα στο οποίο πήγα για ρεπορτάζ, οι κάτοικοι εκεί, βλέποντας τους δημοσιογράφους, έψαχναν με μανία να βρουν εάν υπάρχει κάποιος από το συγκεκριμένο δίκτυο. Δίκην αστυνομικών ή στρατιωτικών, μάς έκαναν έλεγχο διαπιστεύσεων, ταυτοτήτων και διαβατηρίων για να δουν αν όντως ήμασταν ξένοι δημοσιογράφοι ή αν εργαζόμασταν για λογαριασμό του MTV.

Είμαι πολύ βέβαιος ότι αν υπήρχε απεσταλμένος του συγκεκριμένου δικτύου στη σκηνή, τότε τουλάχιστον θα τον προπηλάκιζαν, εάν δεν τον λίντσαραν. Και μόνο αυτό το περιστατικό δείχνει τον βαθύ διχασμό που υπάρχει για μια ακόμη φορά στην κοινωνία του Λιβάνου.

Ωστόσο, δεν μπορώ παρά να παρατηρήσω ότι οι συνάδελφοι κάτω από τέτοιες συνθήκες και στη μία και στην άλλη περίπτωση, βιώνουν καταστάσεις εντελώς άγνωστες προς εμάς τους δυτικούς. Είναι τραγικό να αντιλαμβάνεται κανείς ότι μπορεί να γίνει στόχος μέσα στην ίδια του τη χώρα και να κινδυνεύσει η σωματική του ακεραιότητα και η ζωή του επειδή ακριβώς το μέσο στο οποίο εργάζεται ακολουθεί μία συγκεκριμένη γραμμή.

Βέβαια, τα πάντα εδώ στον Λίβανο σχετίζονται με το γεγονός ότι η Χεσμπολάχ εξακολουθεί να ακολουθεί απάνθρωπες τακτικές, αντιδημοκρατικές γραμμές και δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει βία εναντίον των αντιπάλων της. Σε κάθε περίπτωση, όμως, τόσο στην εκτέλεση του διευθυντή του Αλ Μανάρ όσο και στα όσα βιώνουν οι συνάδελφοι του MTV, υπάρχει μια εξαιρετικά σημαντική και ουσιαστική βάση: ότι οι δημοσιογράφοι ακόμη και μέσα στις άθλιες συνθήκες του πολέμου έχουν έναν πολύ σημαντικό ρόλο.

Και όπως αρέσκομαι να σημειώνω σε αυτές τις περιπτώσεις, κανένας τέτοιος ρόλος είτε από τη μία είτε από την άλλη πλευρά, είτε μέσα στη στρατευμένη δημοσιογραφία, είτε εκτός αυτής, δεν αξίζει να τιμωρείται με τη θανατική ποινή.