Τα πρώην βιομηχανικά κτήρια στη Θεσσαλονίκη και το «στοίχημα» για την αξιοποίησή τους

Σε 18 μήνες ολοκληρώνονται οι μελέτες για την αποκατάσταση και επανάχρηση του ιστορικού διατηρητέου μνημείου (κτηρίου Σ2) του πρώην βιομηχανικού συγκροτήματος Ζυθοποιίας ΦΙΞ, το οποίο περιήλθε στην κατοχή του Υπουργείου Πολιτισμού.

Αυτό ανακοινώθηκε χτες σε συνέντευξη Τύπου στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης – MOMus, παρουσία της αρμόδιας υπουργού Λίνας Μενδώνη και εκπροσώπων της εταιρείας αξιοποίησης ακινήτων, η οποία μεταβίβασε, έναντι τιμήματος, το ιστορικό κτίριο στο ΥΠΠΟ.

Όπως τόνισε η κ. Μενδώνη, το κτίριο Σ2 του ΦΙΞ προορίζεται να χρησιμοποιηθεί για πολιτιστικές χρήσεις, με κύριες τη στέγαση της Συλλογής Κωστάκη, των 1.275 έργων τέχνης της ρωσικής πρωτοπορίας- ιδιοκτησίας του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, καθώς και τη στέγαση της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης.

Η «διάσωση» του εμβληματικού βιομηχανικού κτηρίου στη δυτική είσοδο της πόλης φέρνει για μια ακόμη φορά στο προσκήνιο τα παλιά εγκαταλειμμένα βιομηχανικά κτήρια που παραμένουν αναξιοποίητα στον σύγχρονο αστικό ιστό. Με την επανάχρηση να είναι η τάση που διεθνώς κερδίζει έδαφος ως προς την αξιοποίηση αυτών των πρώην βιομηχανικών χώρων, η καταγραφή και αποτύπωσή τους στη Θεσσαλονίκη αλλά και σε όλη τη χώρα μπορεί να αποτελέσει εφαλτήριο για να χρησιμοποιηθούν, αφού συγκεντρώνουν ιστορική αλλά και πολιτιστική αξία.

Προς αξιοποίηση φαίνεται πως οδεύουν δύο ακόμη εμβληματικά ακίνητα μέσα στον δήμο Θεσσαλονίκης, σύμφωνα τουλάχιστον με τις δηλώσεις των νέων ιδιοκτητών τους. Πρόκειται για τους Μύλους Αλλατίνη αλλά και τα Κεραμεία Αλλατίνη στα ανατολικά της πόλης. Ωστόσο, δεν φαίνεται να συμβαίνει το ίδιο με τις παλιές εγκαταστάσεις στο Ντεπό, επίσης στα ανατολικά, ούτε και για την έκταση του Βίλκα στα δυτικά, που όμως δεν θα έχουν την τύχη της πρώην Αλυσίδας στη Χαριλάου, που κατεδαφίστηκε, καθώς τμήματά τους έχουν κριθεί διατηρητέα.

Οι Μύλοι Αλλατίνη

Στην ανατολική πλευρά της πόλης, στην προέκταση της Γ. Παπανδρέου (πρώην Ανθέων) ένα άλλο συγκρότημα κτηρίων περιμένει την αξιοποίησή του. Πρόκειται για τους Μύλους Αλλατίνη, που κλείνουν 171 χρόνια παρουσίας στο συγκεκριμένο σημείο, καθώς ο πρώτος αλευρόμυλος χτίστηκε το 1854 από τη γαλλική εταιρεία Darblay de Corblay. Το 1883 πέρασε στον έλεγχο της γνωστής εβραϊκής οικογένειας Αλλατίνη, που είχε έρθει στη Θεσσαλονίκη από τη Φλωρεντία το 1715, στην οποία οφείλει και την ονομασία του. Η βιομηχανία συνεχώς θα αναπτύσσεται και θα εξελίσσεται για τα επόμενα χρόνια. Μέχρι που μετά από μια πυρκαγιά οι εγκαταστάσεις καταστρέφονται και θα χτιστεί ξανά από την αρχή από τον Ιταλό αρχιτέκτονα Vitaliano Posseli. Το 1900 πραγματοποιούνται τα εγκαίνια του νέο εργοστασίου, ενώ μέχρι την δεκαετία του ’20 συνεχώς γινόντουσαν προσθήκες στις κτιριακές εγκαταστάσεις. Σήμερα το ακίνητο, μαζί με τα κτήρια που έχουν κριθεί διατηρητέα, ανήκουν εξ ολοκλήρου σε Έλληνα επιχειρηματία με ιδιαίτερα ισχυρή παρουσία στην αγορά real estate της Βουλγαρίας, που έχει εκφράσει την επιθυμία του να προχωρήσει σε επένδυση προκειμένου η έκταση να γίνει το νέο ιστορικό τοπόσημο για τη Θεσσαλονίκη.

Τα Κεραμεία Αλλατίνη

Σε εξέλιξη είναι οι διαδικασίες για την υλοποίηση των σχεδίων αξιοποίησης και των Κεραμείων Αλλατίνη στην περιοχή της Νέας Ελβετίας, όπου μάλιστα η Θεσσαλονίκη θα αποκτήσει τον πρώτο της ουρανοξύστη, ύψους 100 μέτρων και εμβαδού 29.800 τ.μ., Το σχέδιοπροβλέπει δημιουργία νέου πάρκου, κέντρου πολιτισμού και ανέγερση σύγχρονων κατοικιών σε μια ιστορικά φορτισμένη περιοχή της πόλης, μέσα από συνέργειες με διεθνείς developers.  Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η αρμόδια υπηρεσία του υπουργείου Πολιτισμού ενέκρινε τις προμελέτες, αρχιτεκτονικές, στατικές και ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων για την αποκατάσταση και αξιοποίηση επτά κτιρίων, χαρακτηρισμένων ως μνημείων, εντός του πρώην βιομηχανικού συγκροτήματος. Το μεγάλο κεντρικό κτίριο των Κεραμείων, 13.000 τ.μ., διατηρητέο ως προς το κέλυφος και προοριζόμενο μόνο για πολιτιστικές χρήσεις, εισφέρεται στον δήμο Θεσσαλονίκης προς αξιοποίηση.

Οι Αποθήκες Ντεπό

Μεγάλο στοίχημα για τον δήμο Θεσσαλονίκης, στον οποίο ανήκει πλέον ο χώρος, η αξιοποίηση του οικοπέδου έκτασης περίπου 14.000 τ.μ. που είναι γνωστό ως Αποθήκες Ντεπό και ονοματοδοτεί μια ολόκληρη περιοχή. Όλο το συγκρότημα χαρακτηρίστηκε με το  ΦΕΚ 446Β/14-6-1994 ως «Ιστορικό Διατηρητέο Μνημείο». Πρόκειται για μια έκταση, η οποία από το 2013 πέρασε μετά από έξι δεκαετίες από την Ελληνική Αστυνομία, (Υποδιεύθυνση Τεχνικών Εφαρμογών Βορείου Ελλάδος της ΕΛΑΣ) στην κυριότητα του Δήμου Θεσσαλονίκης και έκτοτε χρησιμοποιείται για τις ανάγκες του δήμου, ενώ σε μέρος αυτής έχουν ανεγερθεί οι σχολικές μονάδες που στεγάζουν το 14ο Γυμνάσιο και Λύκειο Θεσσαλονίκης.  Το Δημοτικό Συμβούλιο Θεσσαλονίκης ενέκρινε πρόταση της δημοτικής Αρχής για την υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας με το Τμήμα Αρχιτεκτόνων του ΑΠΘ, το οποίο αναλαμβάνει την εκπόνηση μελετών και την κατάθεση συγκεκριμένων προτάσεων για την ανάταξη της περιοχής.

Καπναποθήκη αδελφών Εμμανουήλ

Σε συγκρότημα serviced διαμερισμάτων για φοιτητές και νέους επαγγελματίες αναμένεται να μετατραπεί και η παλιά Καπναποθήκη, γνωστή ως Καπναποθήκη αδελφών Εμμανουήλ, στη συμβολή των οδών Ολύμπου και Γλάδστωνος στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Η τοποθεσία του βρίσκεται στην περιοχή από το Λιμάνι έως το Διοικητήριο. Όπως επισημαίνεται στη διατριβή της Ελένης Βλαχοπουλούλου Βλάχου στο Τμήμα Αρχιτεκτονικής του ΑΠΘ, σε αυτή την περιοχή παρατηρούνται πολλά τέτοιου τύπου κτίρια. Τα σχέδια είναι του μηχανικού Δ. Βαρβέρη, ενώ το κτίσμα αποτελεί αξιόλογο δείγμα της αρχιτεκτονικής των καπναποθηκών εκείνη την περίοδο στη Θεσσαλονίκη. Στην συνέχεια του κτιρίου εντοπίζεται άλλη μια καπναποθήκη στην διασταύρωση των οδών Γλάδστωνος και Παλαμά παρόμοιου τύπου ως προς την μορφολογία και την αρχιτεκτονική του. Σήμερα το κτίριο έχει εμπορική χρήση στο ισόγειο, ενώ το υπόλοιπο είναι εγκαταλελειμμένο.

Βίλκα

Η έκταση στη δυτική είσοδο της Θεσσαλονίκης, δίπλα από τα νέα κτήρια της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, που καταλαμβάνει περισσότερα από 7 στρέμματα και έγινε συνώνυμο της διασκέδασης στη Θεσσαλονίκη κυρίως κατά τη δεκαετία του ‘90, σήμερα παρουσιάζει εμφανή σημάδια εγκατάλειψης. Η σημερινή εικόνα σε τίποτα δεν θυμίζει τον άλλοτε φροντισμένο, κατάφωτο χώρο, που για πολλά χρόνια αποτελούσε δημοφιλή επιλογή διασκέδασης για τους κατοίκους της Θεσσαλονίκης, με πλήθος κόσμου να το επισκέπτεται καθημερινά. Η εγκατάλειψη ξεκινά από την σκουριασμένη την περίφραξη, ενώ και ο εσωτερικός χώρος μοιάζει με… βομβαρδισμένο τοπίο με σκουπίδια, ξεραμένα φυτά και φοίνικες, αλλά και ξεχαρβαλωμένες κατασκευές. Σύμφωνα με πρόσφατες πληροφορίες, ο χώρος έχει ενοικιαστεί και αναμένονται τα σχέδια αξιοποίησής του, ενώ  ό,τι και να γίνει στο εξής στην έκταση, θα γίνει με σεβασμό στην ιδιαίτερη βιομηχανική αρχιτεκτονική κληρονομιά του τόπου, αφού ήδη δύο διαδοχικά ΦΕΚ ξεκαθαρίζουν ποια κτήρια εντός της έκτασης έχουν κριθεί διατηρητέα ως προς το κέλυφος (συγκεκριμένα κτήρια στη λεγόμενη πτέρυγα Α και στην πτέρυγα Β).