Μαθαίνοντας ελληνικά στον πολυπολιτισμικό «Οδυσσέα» – Το εμβληματικό σχολείο με τους εθελοντές εκπαιδευτικούς

Στις επάλξεις, παρά τις αντιξοότητες και χάρη στο πείσμα μιας ομα΄δας εκπαιδευτικών, ο «Οδυσσέας», ένα… διαφορετικό σχολείο, ένα σχολείο αλληλεγγύης, συνεχίζει να «ταξιδεύει» για 27 ολόκληρα χρόνια στη Θεσσαλονίκη, μαθαίνοντας ελληνικά σε μετανάστες, πρόσφυγες, αλλά κι Έλληνες ενήλικες.

Η ιδέα μίας ομάδας εκπαιδευτικών, οι οποίοι θέλησαν να προσφέρουν αφιλοκερδώς τις γνώσεις και τις υπηρεσίες τους σε ανθρώπους που το είχαν ανάγκη, έλαβε «σάρκα και οστά» τον Ιανουάριο του 1998 και μέχρι το 2024 συνεχίζει να υπάρχει, παρ’ όλες τις αντιξοότητες που έχουν συναντήσει με την πάροδο των ετών.

Πρόκειται για ένα εγχείρημα που στηρίζεται εξ ολοκλήρου στον εθελοντισμό, τόσο στις υπηρεσίες που παρέχονται όσο και στην ανεύρεση όλων των υλικοτεχνικών μέσων που απαιτούνται για τη διδασκαλία.

Ο «Οδυσσέας» είναι ένα σχολείο που λειτουργεί συνήθως τα απογεύματα και απευθύνεται απολύτως δωρεάν για την εκμάθηση της ελληνικής, καθώς και άλλων γλωσσών στους μετανάστες, πρόσφυγες, παλιννοστούντες και ντόπιους ενήλικες μαθητές του, σε ένα κτίριο επί της οδού Αισώπου το οποίο έχει παραχωρηθεί από το ΙΝΕ-ΓΣΕΕ.

Οι εγγραφές για τη φετινή χρονιά έχουν ξεκινήσει ήδη από τη Δευτέρα 16 Σεπτεμβρίου και θα διαρκέσουν μέχρι αυτή την Παρασκευή 4 Οκτωβρίου, με τον κύκλο των μαθημάτων να περιλαμβάνει, συνήθως δύο διδακτικά δίωρα ανά εβδομάδα, από τον Οκτώβριο μέχρι το Μάιο, με νέα τμήματα, ωστόσο, να μπορούν να δημιουργηθούν και καθ’ όλη τη διάρκεια της χρονιάς.

Μιλώντας στο TheOpinion, ο πρόεδρος του ΔΣ του «Οδυσσέα» και εκπαιδευτικός, Αντώνης Γαζάκης, τονίζει πως οι μαθητές, κάθε διδακτική χρονιά, χωρίζονται σε τμήματα ανάλογα με το επίπεδο γνώσης των ελληνικών.

Το «κενό» που καλύπτει ο «Οδυσσέας»

«Δε μας ενδιαφέρει ποια είναι η μητρική τους γλώσσα. Το βασικό κίνητρο είναι να μάθουν όσο καλύτερα γίνεται την ελληνική γλώσσα προκειμένου να δώσουν εξετάσεις που χρειάζονται για να πάρουν το έγγραφο της πολιτογράφησης. Εμάς μας ενδιαφέρει να αρχίσουν να γνωρίζονται και μεταξύ τους. Είναι μία ευκαιρία και αυτό, γιατί πολλές φορές και οι ίδιοι έχουν διάφορες προκαταλήψεις», υπογραμμίζει χαρακτηριστικά και συμπληρώνει πως, η σύνθεση των μαθητών αποτελείται, συνήθως, από Αλβανούς, Ρωσόφωνους, Αφρικανούς και τα τελευταία χρόνια και από Ασιάτες.

«Έχει τύχει να υπάρξει μαθητής ηλικίας 73 – 74 ετών. Την προηγούμενη χρονιά είχαμε και ένα ζευγάρι 65 χρονών», σημειώνει ο κ. Γαζάκης και προσθέτει πως η ύπαρξη του «Οδυσσέα» έγκειται στο γεγονός ανυπαρξίας άλλων αντίστοιχων δομών.

«Σκοπός του Οδυσσέα είναι να βοηθήσει αυτούς τους ανθρώπους να μπορέσουν να ασκήσουν κριτική στην κοινωνία που βρίσκονται. Στόχος μας είναι να αρχίσει να υπάρχει μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση για αυτούς τους ανθρώπους και να μην είναι απλά ένα ζήτημα οργανώσεων», επισημαίνει ο κ. Γαζάκης, λέγοντας πως, «δεν υπάρχει κάποια κρατική χρηματοδότηση. Όλα τα κάνουμε από εισφορές δικές μας και φίλων που επιθυμούν να βοηθήσουν το εγχείρημα».

Όπως εξηγεί ο ίδιος, κάθε εκπαιδευτικός διαμορφώνει το υλικό διδασκαλίας, με τους μαθητές σε πολλές περιπτώσεις να συμμετέχουν στην επιλογή του.

«Σκοπός είναι το μάθημα να προσαρμόζεται στους μαθητές», τονίζει ο κ. Γαζάκης, προσθέτοντας πως χρησιμοποιούνται οπτικοακουστικά μέσα για την καλύτερη διαδασκαλία.

Η μετά-covid εποχή και οι δυσκολίες του εθελοντισμού

Σχετικά με την ανταπόκριση που έχει ο «Οδυσσέας» τόσο σε υποψήφιους μαθητές του όσο και σε υποψήφιους εθελοντές εκπαιδευτικούς, ο πρόεδρος του ΔΣ δηλώνει πως, μέχρι τα χρόνια της κρίσης, το σχολείο είχε φτάσει να έχει έως και 600 εγγεγραμμένους μαθητές το έτος.

«Πριν τον covid είχαμε εγγεγραμμένους 150 μαθητές περίπου. Μετά ουσιαστικά είχαμε κλείσει για δύο χρόνια και μόνο διαδικτυακά έγιναν κάποια μαθήματα. Ξανά ανοίξαμε πριν δύο χρόνια κανονικά και την περσινή χρονιά είχαμε 87 εγγεγραμμένους μαθητές», τονίζει και ευελπιστεί να μεγαλώσει ο αριθμός των μαθητών τη φετινή χρονιά, γιατί υπάρχει και μεγαλύτερη διαθεσιμότητα από εκπαιδευτικούς.

Όσον αφορά τον κύκλο των εκπαιδευτικών που συμβάλλουν στο εγχείρημα του «Οδυσσέα», αναφέρει πως επειδή είναι άνω των 25 ετών η λειτουργία του, είναι αρκετά γνωστός «και όταν γίνεται κάποιο κάλεσμα υπάρχει ανταπόκριση. Πριν τον κορονοϊό ήμασταν περίπου στους 20 ανθρώπους που ασχολούμασταν. Φέτος ήμασταν περί τα 10 με 12 άτομα. Υπάρχουν κάποιοι διδάσκοντες που συνήθως κάθονται για κάποια χρόνια. Ωστόσο, όταν πλέον τα οικονομικά είναι δύσκολα, δεν είναι και εύκολο για κάποιον να δεχτεί να κάνει μία εθελοντική δουλειά».

Σχετικά με τα μελλοντικά σχέδια που υπάρχουν, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι να υπάρξει εκ νέου αύξηση του σταθερού πυρήνα που εμπλέκεται σε σταθερή βάση στον «Οδυσσέα».

«Τώρα είμαστε λιγότεροι σε αυτό το κομμάτι από ό,τι πριν τα χρόνια της πανδημίας. Θα θέλαμε και να είμαστε περισσότεροι, αλλά να έχουμε και περισσότερες συνέργειες και με άλλες οργανώσεις που συμφωνούμε μαζί τους στην οπτική μας. Όμως, το τελικό μας σχέδιο είναι να κάνουμε πιο δυνατή τη φωνή μας και να ζητήσουμε να υπάρχει μια οργανωμένη διδασκαλία για αυτούς τους ανθρώπους που προσφέρουν στη χώρα και χρειάζεται να κοπιάσουν πολύ για ένα πιστοποιητικό γλωσσομάθειας είτε να πάρουν ακόμη και την ελληνική υπηκοότητα», υποστηρίζει ο κ. Γαζάκης και αναφέρει πως ο ίδιος άρχισε να ασχολείται με τον «Οδυσσέα» από το 2007, το 2009 έγινε μέλος του ΔΣ και λίγο αργότερα και πρόεδρος.

Παράλληλες δράσεις και θεματικές περιηγήσεις στη Θεσσαλονίκη

Παράλληλα, στο εν λόγω σχολείο αλληλεγγύης, διοργανώνονται και διάφορες εκδρομές, πολιτιστικές επισκέψεις σε μουσεία και γειτονικές πόλεις, χοροί, προβολές ταινιών, εκθέσεις με έργα των μαθητών, αλλά και παλαιότερα, γινόντουσαν και παραστάσεις από τη θεατρική ομάδα του «Οδυσσέα».

«Η θεατρική ομάδα λειτουργούσε μέχρι το 2014 – 2015 και είχε δώσει πολλές παραστάσεις, με περίπου 11 έργα. Είχε γίνει από την αρχή ένα ακόμη εργαλείο ένταξης των μαθητών.  Οι ίδιοι αξιοποίησαν το θέατρο πρώτα για εκείνους και στη συνέχεια αυτό άρχισε να έχει καλλιτεχνικές αξιώσεις. Κάποιοι παντρεύτηκαν και μεταξύ τους. Άρχισαν να κάνουν οικογένειες. Αργότερα έγινε δύσκολο να διατηρηθεί η ομάδα», σημειώνει σχετικά, προσθέτοντας ότι κατά τη διάρκεια του προηγούμενου εκπαιδευτικού έτους πραγματοποιήθηκαν θεματικές περιηγήσεις σε διάφορα σημεία της πόλης, με σκοπό την ουσιαστική γνωριμία τους με αυτή.

Η «περιπέτεια» με την εφορία και τα πρόστιμα των 62.000 ευρώ

Ερωτηθείς για την αντιμετώπιση του κεντρικού κράτους απέναντι στον «Οδυσσέα», ο κ. Γαζάκης θυμάται την «περιπέτεια» στην οποία μπήκε το σχολείο το 2012, κατά τη διάρκεια ενός εφοριακού ελέγχου.

«Αντί να έχουμε την οποιαδήποτε αναγνώριση ή βοήθεια από το κεντρικό κράτος, κάποια στιγμή μπήκαμε σε τεράστια περιπέτεια, όταν αποφασίστηκε να ελεγχθούν οι οργανώσεις. Σε έναν έλεγχο της εφορίας βρήκαν πιο πολλά έξοδα από ότι έσοδα», αναφέρει, εξηγώντας πως αυτό συνέβη διότι δεν καταγράφονταν οι εισφορές των εκπαιδευτικών και των μελών.

«Κακώς δεν το κάναμε», παραδέχεται ο ίδιος, «αλλά επειδή αυτό είχε κρατήσει μια δεκαετία και δεν είχαμε ενημερωθεί για το τι έπρεπε να κάνουμε, είχε δημιουργηθεί αυτό το άνοιγμα κάποιων χιλιάδων ευρώ. Μας επέβαλαν πρόστιμα 62.000 ευρώ. Δεν είχαμε να πληρώσουμε. Φτάσαμε στο σημείο να σφραγιστούν λογαριασμοί συναδέλφων. Τα καταφέραμε, αλλά αυτό συνέβη το 2020 μετά από επτά χρόνια αγώνων», επισημαίνει, προσθέτοντας πως οι ίδιοι που έλεγξαν τον «Οδυσσέα» μίλησαν για παρατυπία και όχι για παρανομία.

«Αυτή ήταν η αναγνώριση της προσφοράς από το κεντρικό κράτος προς τον Οδυσσέα, από τον οποίο έχουν περάσει τουλάχιστον 10.000 άνθρωποι», καταλήγει ο κ. Γαζάκης.