Η υποχρεωτική «τσιγγανοποίηση» και ο στιγματισμός των Ρομά: Μια συζήτηση με αφορμή την δολοφονία του Κώστα Φραγκούλη

Στην κοινωνική αντιμετώπιση των Ρομά και τον στιγματισμό τους από το σύνολο, επικεντρώθηκε η εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Τρίτης στον κοινωνικό χώρο “Ετεροτοπία”, με αφορμή το δολοφονικό χτύπημα που δέχτηκε ο Κώστας Φραγκούλης από έναν 32χρονο Αστυνομικό, αλλά και τα όσα ακολούθησαν μετά την ανακοίνωση του θανάτου του.

Τέσσερις ομιλητές, η Μαρία Τζαμπάζη, ο Γιώργος Αγγελόπουλος, ο Γιώργος Τσιτιρίδης και ο Άγγελος Χατζηνικολάου, μίλησαν από την δική τους σκοπιά, για τα στερεότυπα που στιγματίζουν τους Ρομά και την περιθωριοποίηση τους από χιλιάδες ανθρώπους.

Αφύπνιση ρατσιστικών ενστίκτων

Ο Γιώργος Αγγελόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, έκανε λόγο για τα ρατσιστικά ένστικτα που ξυπνάνε στο κοινωνικό σύνολο.

“Το σημείο κλειδί για τα όσα συμβαίνουν με τους Ρομά τις τελευταίες ημέρες, ήταν τα νούμερα. Αλλιώς μετράει κανείς όταν ορίζει ως Ρομά όσους ζουν στους κατακλυσμούς, αλλιώς όλους τους υπόλοιπους. Υπάρχουν επιφανείς άνθρωποι, που ποτέ δεν έκρυψαν την καταγωγή τους, αλλά δεν “μετριούνται”, όσο κι αν η καταγωγή τους είναι η ίδια ακριβώς με των υπολοίπων.”

Όπως ανέφερε ο καθηγητής, έχουν γίνει μελέτες που είχαν να αντιμετωπίσουν δύο ζητήματα: Το πρόβλημα του ορισμού των Ρομά και το πρόβλημα του τι κάνουν και ποια η θέση τους στην κοινωνία.

“Στην πραγματικότητα, αν κάνεις δει πως ορίζονται οι Ρομά στην Ελλάδα, δεν θα βρει κανένα κοινό χαρακτηριστικό. Ούτε γλωσσικό, ούτε του πως ορίζεται η οικογένεια, ούτε από που ήρθαν. Το κοινό χαρακτηριστικό όλων αυτών των ανθρώπων είναι ο αποκλεισμός και ο ρατσισμός που δείχνουμε προς αυτούς, ξεχωρίζοντας τους από την υπόλοιπη κοινωνία, κάνοντας αυτούς τους ανθρώπους, παρίες”.

Ένα ακόμη ερώτημα που προκύπτει, σύμφωνα με τον κ. Αγγελόπουλο, είναι το ποιος δίνει αυτή την ταυτότητα στους Ρομά. Όπως τόνισε ο ίδιος, κύριο ρόλο παίζει το κράτος, το οποίο αποκλείει τους συγκεκριμένους ανθρώπους. “Κάποιοι φτιάχνονται Ρομά κι άλλοι φεύγουν από το περιθώριο” είπε χαρακτηριστικά.

Το 2019 υπήρχαν κάποιες παρεμβάσεις από την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ που αφορούσαν τους Ρομά και η Νέα Δημοκρατία αναίρεσαι όσα είχε ξεκινήσει να εφαρμόζει η προηγούμενη κυβέρνηση, με τους Ρομά να χάνουν πολλές ευκαιρίες για ένταξη σε προγράμματα, κοινωνική βοήθεια, ζητήματα βελτίωσης οικισμών, όπως κι άλλα θέματα καθημερινότητας, που για την υπόλοιπη κοινωνία θεωρούνται αυτονόητα.

“Αν δεν θέλουμε να παράγουμε όλη αυτή την παθογένεια στη σχέση κράτους – Ρομά, ας σταματήσουμε να ψάχνουμε τα χαρακτηριστικά τους” τόνισε.

Στερεοτυπική τσιγγανότητα της κοινωνίας

“Δεν μπορώ να δω ακόμη και σήμερα έναν άνθρωπο φτωχό, παραβατικό ή διαφορετικό. Βέβαια έχει να κάνει και με την “πλαστή τσιγγανότητα”” είπε ο Γιώργος Τσιτιρίδης, δημοσιογράφος και συγγραφέας, προσπαθώντας να κοινωνήσει στο κοινό τα προσωπικά του βιώματα.

“Οι άνθρωποι στην προσπάθειά τους να γίνουν αποδεκτοί στην υπόλοιπη κοινωνία, αναγκάζονται να αντιγράφουν κάποια χαρακτηριστικά, προκειμένου να νιώθουν ότι ανήκουν στο σύνολο που τους διαχωρίζουμε. Έτσι, αυθόρμητα, πολλές φορές οι ίδιοι αυτοί οι άνθρωποι δημιουργούν στερεότυπα και ζουν με αυτά” ανέφερε.

Πως ενισχύονται τα στερεότυπα

Ο Τσιγγάνος το 1960, όπως ανέφερε ο Γιώργος Τσιτιρίδης, δε διέφερε πολύ με έναν Έλληνα της επαρχίας. Η ζωή αυτών των ανθρώπων ήταν εντελώς διαφορετική με αυτή εκείνων που ζούσαν στην πόλη. Κοινά χαρακτηριστικά, όπως κοπέλες που έμεναν στα σπίτια τους και έκαναν γάμο σε μικρή ηλικία, παιδιά που δούλευαν στα χωράφια και οδηγούσαν από νωρίς, είναι δύο στοιχεία των ανθρώπων, ανεξαρτήτως καταγωγής, που ενώ φαινόταν φυσιολογικά την εποχή του ’50, το τελευταίο διάστημα σχολιάστηκαν έντονα, με αφορμή την ταυτότητα του δολοφονημένου Κώστα Φραγκούλη.

“Μετά το 1970, οι Έλληνες προσπάθησαν να ζήσουν το “Αμερικανικό Όνειρο “αλλά οι Ρομά δεν συμπεριλήφθηκαν σε αυτό. Αυτοί οι άνθρωποι, συνέχισαν να ασχολούνται με τα όσα έκαναν, όντας πωλητές ή αγρότες, ενώ οι Έλληνες ” προχώρησαν” και στράφηκαν στην εκπαίδευση” σχολίασε.

Ο δημοσιογράφος, δε παρέλειψε να αναφέρει το ποσό σημαντικό ρόλο παίζουν τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, στην μετάδοση ενός γεγονότος, ειδικά όταν η είδηση έχει να κάνει με γεγονότα που “ζορίζουν” την σημερινή κυβέρνηση.

” Συστηματικά, προηγούνται συγκεκριμένα θέματα. Δεν είναι τυχαίο ότι το θέμα του Κώστα Φραγκούλη, δημιούργησε ειδήσεις που “επαιζαν ψηλά”” ανέφερε.

Ο ίδιος, σχολίασε τον τρόπο με τον οποίο ακόμη και τα δελτία τύπου της Αστυνομίας διακρίνουν και στοχοποιούν τους ανθρώπους, ανάλογα με την καταγωγή τους, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την χρήση του “αλλοδαπός ” και “ημεδαπός” που στις περισσότερες περιπτώσεις, όταν πρόκειται για την πρώτη περίπτωση, τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης τονίζουν την εθνικότητα του εμπλεκόμενου με το γεγονός του δελτίου τύπου.

Ο ρατσισμός σκοτώνει τους Ρομά

Για τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, την πολιτική σκηνή και το πόσο συμβάλλουν στην συντήρηση των λάθος Προτύπων, έκανε λόγο και η Μαρία Τζαμπάζη, Στέλεχος του Τομέα Κοινωνικής Πρόνοιας και Αλληλεγγύης του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ.

“Την υψηλή πολιτική δεν την ενδιαφέρει η ένταξη των Ρομά. Δεν είναι θέμα μόνο της Ελλάδας αλλά ολόκληρης της Ευρώπης, η οποία φαίνεται να έχει αποτύχει στο συγκεκριμένο ζήτημα.

Επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, υπήρξαν κινήσεις για την καταγραφή των Ρομά στην Ελλάδα, για την οποία ήταν αναγκαία η βοήθεια του εκάστοτε δήμου για τη συγκεκριμένη διαδικασία. Σύμφωνα με την ίδια, υπήρξαν περιπτώσεις που οι δήμοι αρνήθηκαν να συνεργαστούν, γεγονός που περιθωριοποιεί αυτομάτως την κοινότητα των Ρομά από την υπόλοιπη κοινωνία.

Γυφτάκια σκότωσαν έναν βενζινά

“Ο τρόπος με τον οποίο στοιχειοθετούμε ένα γεγονός, διαμορφώνει και το πως το αντιλαμβανόμαστε” είπε χαρακτηριστικά ο εκπαιδευτικός και ερευνητής Άγγελος Χατζηνικολάου. Μέσα από γεγονότα του παρελθόντος, τα οποία τα ΜΜΕ κατηγορούσαν ευθέως τους Ρομά για τα συμβάντα τα οποία δεν είχαν διερευνηθεί πλήρως, ο εκπαιδευτικός επιβεβαίωσε την ρατσιστική αντιμετώπιση των Μέσων, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την υπόθεση δολοφονίας ενός βενζινοπώλη, που σύμφωνα με πρωτοσέλιδο εφημερίδας της τότε εποχής “Τρία Γυφτάκια σκότωσαν βενζινά”. Τα γεγονότα όμως, δεν μεταδόθηκαν στους τότε αναγνώστες όπως είχαν συμβεί, με το συγκεκριμένο εξώφυλλο να κατηγορεί ευθέως τα Ρομά παιδιά, με μοναδικό γνώμονα την καταγωγή τους. Το συμβάν για το οποίο κατηγορήθηκαν τα ανήλικα, έχει ως εξής: Το 1987, ένας βενζινοπώλης δολοφονήθηκε με παμπάλαιο κυνηγετικό όπλο, που φαίνεται να συνδέει τα τρία ανήλικα με τον θάνατο του άντρα. Καιρό αργότερα, με τα τους τρεις ανήλικους να φυλακίζονται, η υπόθεση ανοίγει ξανά και διαπιστώνεται ότι το όπλο που έχει σκοτώσει τον βενζινοπώλη, είναι αυτό που χρησιμοποιούσε ο “δράκος της Θράκης,” στυγερός δολοφόνος που δρούσε στις περιοχές της Κομοτηνής και της Αλεξανδρούπολης, έχοντας διαπράξει πάνω από 4 εγκλήματα με 7 θύματα.