Η ποιότητα στην εκπαίδευση είναι επανάσταση

Τον τελευταίο καιρό το ζήτημα της παιδείας βρίσκεται και πάλι στο κοινωνικοπολιτικό προσκήνιο και ίσως όχι άδικα, αφού εκ των πραγμάτων είναι ανεξάντλητο και πάντα επίκαιρο. Θεμέλιο, άλλωστε, της κοινωνίας μας είναι το ανθρώπινο κεφάλαιο και μοχλός της ανάπτυξης οι νέοι. Κι ενώ το ενδιαφέρον εστιάζεται στο Εθνικό Απολυτήριο, το διακύβευμα είναι πολύ πιο ισχυρό• η ποιότητα της εκπαίδευσης. Μια ποιότητα που θα δεν αναλώνεται σε πρακτικά ζητήματα αλλά θα επικεντρώνεται στην επιτυχία των αποτελεσμάτων της.

Οι συνθήκες και οι εξελίξεις των τελευταίων δεκαετιών επιβάλλουν μια αλλαγή στη φιλοσοφία των εμπλεκομένων στην εκπαιδευτική διαδικασία αλλά και του κρατικού μηχανισμού. Η πλήρης απελευθέρωση και παγκοσμιοποίηση των αγορών, η εμφάνιση της ψηφιακής εργασίας και της τάξης των εργασιακών νομάδων, η πραγματικότητα των πολυπολιτισμικών κοινωνιών, καθώς και η εξέλιξη της τεχνολογίας με τη διάχυση της πληροφορίας και την κυριαρχία της τεχνητής νοημοσύνης έχουν αλλάξει άρδην τα δεδομένα, εγείροντας νέες απαιτήσεις και θέτοντας προκλήσεις στην εκπαίδευση.

Πλέον ζητούμενα είναι η βιωσιμότητα, η ευελιξία και η αποτελεσματικότητα. Σε μια διαρκώς μεταβαλλόμενη κοινωνία και ρευστή αγορά εργασίας, το κέντρο βάρους της εκπαίδευσης μετατοπίζεται από τη θεωρητική γνώση στην καλλιέργεια δεξιοτήτων.

Μια ποιοτική εκπαίδευση, λοιπόν, απαγκιστρώνεται από το πνεύμα της μηχανιστικής αποστήθισης και της συσσώρευσης πληροφορίας και αποσκοπεί στην ουσιαστική γνώση, τη γαλούχηση πολιτών ικανών να διαχειρίζονται τις σύγχρονες προκλήσεις και να οδηγούνται στην επιτυχία. Είναι πλέον επιτακτικό να σταματήσουμε να αναμασάμε τα προβλήματα στην υλικοτεχνική υποδομή (υπαρκτά μεν αλλά όχι καθοριστικά) και να εστιάζουμε αποκλειστικά στις εκπαιδευτικές εισροές (οικονομικούς πόρους, εγχειρίδια, κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον) αλλά να θέσουμε ως σημαντική προτεραιότητα τις εκροές σε ανθρώπινο δυναμικό, δηλαδή τις παραγόμενες γνώσεις, δεξιότητες, νοοτροπίες και συμπεριφορές που προϋποθέτει το σύγχρονο εργασιακό, ακαδημαϊκό και κοινωνικό τοπίο. Ο ψηφιακός και οικονομικός γραμματισμός, η ψυχική ανθεκτικότητα, η συνεργασία, η δημιουργικότητα, η επιχειρηματικότητα και η καινοτομία είναι ποιότητες τις οποίες οφείλει να καλλιεργεί το σύγχρονο σχολείο.

Βέβαια, η ποιότητα στην εκπαίδευση και η επιτυχία στη ζωή προϋποθέτουν την επικέντρωση στον Άνθρωπο. Οι ηθικές αξίες που προσδίδουν ένα βαθύτερο ανθρωποκεντρικό περιεχόμενο στην εκπαίδευση μπορούν να καταστούν αρωγοί σε μια σειρά από κοινωνικές μεταρρυθμίσεις και αλλαγές. Μόνο έτσι, άλλωστε, μπορεί το σχολείο να οδηγήσει στην ουσιαστική παιδεία.

Το ερώτημα, λοιπόν, παραμένει απλό και καίριο: μπορεί το νέο σύστημα του Εθνικού Απολυτηρίου να αποτελέσει το εχέγγυο για μια ουσιαστική μεταβολή και αναβάθμιση στην παιδεία; Αναμφίβολα, τα υφιστάμενα προβλήματα του εκπαιδευτικού συστήματος είναι πολλά, όμως μια ανανέωση που θα φέρει το ελληνικό σχολείο σε σύμπνοια με τα ευρωπαϊκά ή διεθνή εκπαιδευτικά προγράμματα θεωρείται σημαντική εξέλιξη. Και η επικείμενη κατάργηση των Πανελλαδικών Εξετάσεων, ενός θεσμού παραδοσιακά συνυφασμένου με το ελληνικό σχολείο, συνιστά επανάσταση. Ζούμε, άλλωστε, στην εποχή της καινοτομίας και κάθε καινοτομία οφείλει να ξεκινά από την παιδεία.