Ημέρα Μνήμης: Το χρέος της Πολιτείας για το Ολοκαύτωμα

Η φετινή Ημέρα Μνήμης των Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος ήταν κάπως καλύτερη από τις προηγούμενες. Η παρατήρηση αυτή δε σχετίζεται με τη προχθεσινή λιακάδα. Η Πλατεία Ελευθερίας επιτέλους γίνεται πάρκο μνήμης, ώστε να μείνει ανεξίτηλη η ανάμνηση του εξευτελισμού που υπέστησαν εκεί οι συμπολίτες μας από τις γερμανικές αρχές κατοχής. Μαζί με το υπό ανέγερση Μουσείο Ολοκαυτώματος, θα συνδέσουν το τώρα με το χθες και θα προστατεύσουν τις επόμενες γενιές από τον φανατισμό, αλλά και την απάθεια.

Θεσσαλονίκη: Με συμβολικές εργασίες στην πλατεία Ελευθερίας η πορεία μνήμης για το Ολοκαύτωμα

Όπως πάντα, έτσι και φέτος έγινε η πορεία με μαζική συμμετοχή, σε μια περίοδο γενικευμένης αδιαφορίας για τα κοινά και αναθέρμανσης του παγκόσμιου αντισημιτισμού. Αυτό που κυρίως μετράει είναι η πάνδημη ευαισθησία, που ξεπερνά κατά πολύ τις -αναμενόμενες- πολιτικές τοποθετήσεις της επετείου. Οι Θεσσαλονικείς έχουν πια δείξει έμπρακτα τη θλίψη τους για τον χαμό τόσων συνανθρώπων τους, στηρίζοντας παντί τρόπω την ανάδειξη του γεγονότος. Εκτός όμως από την ανθρωπιστική διάστασή του, έμμεσα θρηνούν και για τον χαμό μιας αλλοτινής κοσμοπολίτικης Θεσσαλονίκης.

Ωστόσο παρουσιάζεται κάτι παράδοξο. Όσον αφορά την τιμή στους αδικοχαμένους, το επίσημο κράτος εμφανίζεται μάλλον διαγώνια. Σε κάποιον εξωτερικό παρατηρητή, άνετα δίνεται η εντύπωση πως το ελληνικό Ολοκαύτωμα ήταν μια υπόθεση σχεδόν αποκλειστικά της Θεσσαλονίκης· μια υπόθεση περίπου τοπική, όχι εθνική. Στην πρωτεύουσα δεν πραγματοποιείται αντίστοιχη μεγάλη εκδήλωση κοινωνικής ευαισθητοποίησης.

Κι όμως θα έπρεπε, διότι κρατικοί λειτουργοί στη γραφειοκρατία και στα σώματα ασφαλείας, ελεγχόμενοι από τη δοσιλογική κυβέρνηση, συνέδραμαν τους Γερμανούς στους εκτοπισμούς και στις κατασχέσεις, και αργότερα εφάρμοσαν το μέτρο των μεσεγγυούχων. Πρωτίστως αυτοί ήταν οι –ασυνείδητοι ή συνειδητοποιημένοι– βοηθοί εκπλήρωσης της σφαγής 50.000 αθώων, και όχι οι κάτοικοι της Θεσσαλονίκης· όχι οι εξαθλιωμένοι από την πείνα αλλά και από τα βάσανα της προσφυγιάς. Πρόκειται για πρόσωπα που σε μεγάλο βαθμό έμειναν ατιμώρητα, αν δεν ευνοήθηκαν από τις μετεμφυλιακές συνθήκες.

Άλλωστε παντού στη χώρα πραγματοποιήθηκαν διωγμοί, κάθε μεγέθους: αφανίστηκαν οι εβραϊκές κοινότητες στη Βέροια, στην Καβάλα, στη Λάρισα, στα Γιάννενα, στη Χαλκίδα και φυσικά στην Αθήνα. Η σαλονικιώτικη έτυχε να είναι η μεγαλύτερη, όμως το κακό αφορά όλη την Ελλάδα.

Δεν χρωστάει λοιπόν η κοινωνία της Θεσσαλονίκης μια μεγάλη συγγνώμη, καθώς κι αυτή ήταν έρμαιο των γεγονότων. Τη χρωστά η ελληνική Πολιτεία, και οφείλει να σταθεί αντάξια της ευθύνης τούτης.