Anna Unfiltered: Δηλητηριασμένο δισκοπότηρο

Μέχρι πριν λίγα χρόνια οτιδήποτε έφερε τον τίτλο ‘’κλιματική αλλαγή’’ μαγνήτιζε αυτομάτως τα βλέμματα, την προσοχή και τα κονδύλια εκείνων που κρατού(σα)ν στα χέρια τους τις τύχες μας. Εσχάτως αυτό άλλαξε. Όλη η προσοχή, όλη η επιμέλεια και όλα τα πακέτα -αμέτρητα όμως- εστιάζουν σε δύο μόλις γράμματα: ΑΙ.

Ακόμα και ο πλέον μη γνώστης, έχει μπει στον πειρασμό (σικ!) να ‘’συνομιλήσει’’ με κάποιο από τα γλωσσικά μοντέλα, συνηθέστερα με το ChatGPT (OpenAI), που άλλωστε ήταν το πρώτο που μας ‘’συστήθηκε’’ τον Νοέμβριο του 2022. Τρία χρόνια και τρεις μήνες αργότερα εκατοντάδες τέτοια μοντέλα ξεφυτρώνουν στην αγορά σαν τα μανιτάρια – με κάποια να κυριαρχούν, βέβαια, όπως τα πιο γνωστά και εύχρηστα Claude (Anthropic), Gemini (Google), Llama (Meta), Grok (xAI).

Και τίποτα δε φαντάζει ζοφερό στην προοπτική ενός εργαλείου, που απλά βοηθά τον άνθρωπο να κάνει πιο γρήγορα, πιο εύκολα και πιο ανώδυνα τη δουλειά του, σωστά; Αν για τα δύο πρώτα, η απάντηση είναι καταφατική, για το τρίτο οφείλουμε να ξανασκεφτούμε, εξετάζοντας όλες τις παραμέτρους.

Είναι ανώδυνο να ζητάμε από το ΑΙ να μας γράψει έστω και μια απλή φράση, που προορίζεται για επαγγελματικό email, γιατί δεν θέλουμε να σκεφτούμε; Είναι ανώδυνο να έχουν αντιγράψει 40 φοιτητές την ίδια (λανθασμένη παρεμπιπτόντως) απάντηση του ChatGPT κατά τη διάρκεια εξετάσεων την εβδομάδα που πέρασε στο Πανεπιστήμιο Κρήτης; Είναι ανώδυνο να ζητάμε απ’ τα γλωσσικά μοντέλα ιατρική διάγνωση, γιατί πονάει για τρίτη συνεχόμενη ημέρα το κεφάλι μας; Είναι ανώδυνο να προτιμούμε για ‘’παρέα & συζήτηση’’ τα δαιδαλώδη νευρωνικά δίκτυα, παρά ένα φίλο; Και τελικά είναι ανώδυνο να φροντίζουμε τις ‘’χορτάτες μηχανές’’, αδιαφορώντας για τους πεινασμένους ανθρώπους (μιας και τα data centers καταναλώνουν ενέργεια ίση με εκείνην ολόκληρων χωρών);

Όταν από το 1920 και ένθεν ξεκινούσε ραγδαία η διαφήμιση του τσιγάρου, είχαν επιστρατευτεί ως και γιατροί, που διεμήνυαν με το κύρος της λευκής ποδιάς τους, ότι κάνει καλό στο λαιμό! Από το 1970 και μετά (στην Ελλάδα από το 1987) οι διαφημίσεις του τσιγάρου απαγορεύτηκαν δια νόμου, αφού είχε αποδειχτεί η θανατηφόρα δράση του. Και υπάρχουν πολλά τέτοια παραδείγματα δηλητηριασμένων δισκοπότηρων στο ρου της ανθρώπινης ιστορίας, που επαναλαμβάνονται εμφατικά μόνο για να αποδείξουν, ότι παραμένουμε Ιθαγενείς έτοιμοι να δώσουμε χρυσό για μερικές γυάλινες χάντρες.

Η ακριβοπληρωμένη με δισεκατομμύρια ιστορία της τεχνητής νοημοσύνης, είναι το πιο πρόσφατο δείγμα Σαιξπηρικού poisoned chalice του Μάκβεθ, που το ανθρώπινο είδος αδυνατεί να ανακόψει – ή καλύτερα, δεν επιθυμεί. Ο Σπινόζα έγραφε στο ανυπέρβλητο έργο του Ηθική, ότι ‘’οι άνθρωποι πιστεύουν ότι είναι ελεύθεροι, μόνο και μόνο επειδή είναι συνειδητή των πράξεών τους και άγνωστή τους η αιτία από την οποία αυτές καθορίζονται’’. Σίγουρα δεν μπορούσε να φανταστεί ο ορθολογιστής φιλόσοφος, ότι αυτοί οι άνθρωποι μελλοντικά θα βαυκαλίζονται με την αυταπάτη της ελεύθερης επιλογής, ενώ στην πραγματικότητα δεν κρατούν οι ίδιοι το δισκοπότηρο (aka AI). Εν αντιθέσει, όχι μόνον τους κρατά, αλλά τους στραγγαλίζει, καθώς το κοιτούν περιχαρείς – με την αφέλεια του Ίκαρου και τη συμφωνία του Φάουστ.