Ιαματικός τουρισμός: Οι 9 στους 10 συνδυάζουν λουτρά και άλλες δραστηριότητες – Η επόμενη μέρα

«Θερμαλισμός και προορισμοί – Η επόμενη μέρα του Ελληνικού Ιαματικού Τουρισμού» ήταν ο τίτλος της ημερίδας που πραγματοποίησε ο Σύνδεσμος Δήμων Ιαματικών Πηγών Ελλάδος κατά τη διάρκεια της 12^ης Athens International Tourism Expo. Ποια η επόμενη μέρα του ιαματικού ελληνικού τουρισμού; Τα παραδείγματα των Λουτρών Λουτρακίου Αλμωπίας και των Λουτρών Λουτρακίου – Περαχώρας – Αγίων Θεοδώρων.

Ρεπορτάζ: Ντέπυ Χιωτοπούλου (hiotopoulou@gmail.com)

Από το επιδοματικό μοντέλο στη νέα εποχή, από τα ιερά λουτρά σε προορισμούς ευεξίας, από το Λουτράκι Κορινθίας -την πόλη των νερών και των εμπειριών- στην Αλμωπία ως εμπειρία φιλοξενίας με τον επισκέπτη στο κέντρο του προορισμού.

Τέσσερις θεματικές ενότητες που αναπτύχθηκαν στην ημερίδα που διοργάνωσε ο Σύνδεσμος Δήμων Ιαματικών Πηγών Ελλάδος κατά τη διάρκεια της 12^ης Athens International Tourism Expo, που ολοκληρώθηκε χθες, 10 Δεκεμβρίου.

Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης Spa, 12.000 είναι οι επιχειρήσεις στην Ευρώπη που χρησιμοποιούν ιαματικούς φυσικούς πόρους, με τη Κεντροδυτική Ευρώπη να κρατάει τα πρωτεία τόσο σε αριθμό πηγών όσο και σε επισκεψιμότητα.

Η εικόνα στην Ελλάδα είναι τελείως διαφορετική και όπως αναφέρθηκε κατά τη διάρκεια της ημερίδας, ο κλάδος του ιαματικού τουρισμού βρίσκεται σε φάση μετασχηματισμού.

Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε ο γενικός γραμματέας του ΣΔΙΠΕ Μάρκος Δανάς, από τις 750 φυσικές αναβλύσεις θερμού ύδατος οι 85 φυσικοί πόροι είναι αναγνωρισμένοι ως ιαματικοί ενώ μόλις 32 διαθέτουν Ειδικά Σήματα Λειτουργίας. «Και από αυτές, οι 20 δουλεύουν, εκ των οποίων οι μισές σε αρκετό καλό επίπεδο» υπογραμμίστηκε, γεγονός που δείχνει ότι το 60% των ελληνικών πηγών είναι σε αδράνεια και μόλις το 40% σε λειτουργία.

Πώς επηρέασε η η οικονομική κρίση

Η οικονομική κρίση στην Ελλάδα από το 2010 και μετά επηρέασε και τον ιαματικό τουρισμό.

Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν, το 2010 στις ελληνικές ιαματικές πηγές κόπηκαν 2.500.000 εισιτήρια, την επόμενη χρονιά – το 2011- κατρακύλησαν στα 900.000, κατά τη διάρκεια της πανδημίας (2020 – 2022) μειώθηκαν στα 300.000 ενώ σήμερα κυμαίνονται στο 1 εκατ. ετησίως.

Οι 9 στους 10 συνδυάζουν λουτρά και άλλες δραστηριότητες

Προορισμοί όπως τα Λουτρά Λουτρακίου (Πόζαρ) του Δήμου Αλμωπίας συνδυάζουν τις ιαματικές πηγές με διαδρομές στη φύση, πεζοπορίες, επισκέψεις σε μουσεία, σε παραδοσιακούς οικισμούς και αξιοθέατα αρχαιολογικού, πολιτιστικού, θρησκευτικού ενδιαφέροντος, γαστρονομία κλπ.

Όπως επισήμανε στην εισήγησή του ο κ. Δανάς, οι 9 στους 10 που επισκέπτονται έναν προορισμό με ιαματικά λουτρά, συνδυάζουν και άλλες δραστηριότητες.

«Μόλις ένας έχει κίνητρο μόνο για τα ιαματικά, οι υπόλοιποι 9 είτε θα συμμετέχουν σε κάποιο εταιρικό event, σε συνέδριο, σε εναλλακτικές μορφές τουρισμού, γενικότερα ο επισκέπτης στην εποχή μας θέλει να περάσει καλά, ενώ παλιά πήγαινε στα ιαματικά λουτρά για να θεραπευτεί» ανέφερε ο γ.γ. του ΣΔΙΠΕ.

Έλλειψη υποδομών και υποστελέχωση

Επίσης σχολιάστηκε η έλλειψη ενδιαφέροντος για επενδύσεις είτε από μεγάλους ξενοδοχειακούς ομίλους, είτε από άλλες επιχειρήσεις, καθώς στην Ελλάδα υπερισχύει το μοντέλο ‘ήλιος+θάλασσα’ και ο ιαματικός τουρισμός δεν είναι τόσο βαθιά στην κουλτούρα του Έλληνα. «Οι μισοί Έλληνες δεν έχουν κάνει ποτέ ιαματικό λουτρό» υπογραμμίστηκε.

Σ’ ότι αφορά τις προκλήσεις και τα εμπόδια που αντιμετωπίζει ο κλάδος, μεταξύ άλλων, είναι η έλλειψη συγκριτικού πλεονεκτήματος και διαφοροποίησης των ελληνικών ιαματικών πηγών, το αναχρονιστικό θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας, η έλλειψη θερμαλιστικής κουλτούρας του Έλληνα, οι πεπαλαιωμένες και ενεργοβόρες υποδομές δίχως σύγχρονη αισθητική, τα οικονομικά προβλήματα των επιχειρήσεων (δημοτικών κατά κύριο λόγο) εκμετάλλευσης ιαματικών πηγών, η έλλειψη στελεχών με τεχνογνωσία, η κακή οικονομική κατάσταση της μεσαίας τάξης και βεβαίως η απόλυτη κυριαρχία του τουριστικού μοντέλου ‘Ήλιος + θάλασσα’.

Το προφίλ των επισκεπτών

Ποιοι ήταν οι επισκέπτες των ιαματικών λουτρών πριν μια εικοσαετία και ποιοι είναι σήμερα;

Όπως αναφέρθηκε, το 2005 οι επισκέπτες κυρίως συνταξιούχοι και άνω των 60 ετών, ήταν εκείνοι που έπαιρναν επιδόματα για λουτροθεραπείες, επισκέπτονταν τα λουτρά το καλοκαίρι, η διάρκεια παραμονής τους ήταν 10 – 20 μέρες, υπήρχε ζήτηση για τα βασικά (ύπνος, λουτρά, φαγητό, εξυπηρέτηση) και γενικότερα ο επισκέπτης ήθελε να γίνει καλά.

Το 2025, οι επισκέπτες πλέον εκτός των συνταξιούχων είναι και νεαρότερες ηλικίες, επισκέπτονται τα λουτρά φθινόπωρο, χειμώνα και άνοιξη, μένουν στην περιοχή 1 – 3 μέρες, αναζητούν νέες εμπειρίες, θέλουν πακέτα υπηρεσιών, καλή εξυπηρέτηση, καλά ενημερωμένη ιστοσελίδα και γενικότερα θέλουν να περάσουν καλά φροντίζοντας την πνευματική, σωματική και ψυχική τους υγεία.

Η ανάγκη επανεκκίνησης του θερμαλισμού

«Από τα ιερά λουτρά σε προορισμούς ευεξίας: Ελληνικός θερμαλισμός και διεθνής εμπειρία» ήταν ο τίτλος της εισήγησης της Αφροδίτης Καμάρα, Ιστορικός Σύμβουλος διαχείρισης πολιτιστικής κληρονομιάς Time Heritage, η οποία έκανε μια αναδρομή των λουτρών από τον 19^ο αιώνα μέχρι σήμερα, από την εποχή του Όθωνα και της Αμαλίας και τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, μεταπολεμικά, τη δεκαετία του ’70 μέχρι το σήμερα.

Όπως ανέφερε η κα. Καμάρα, από τη δεκαετία του ’70 και μετά που άρχισε να αναπτύσσεται το μοντέλο ‘ήλιος + θάλασσα’, ο θερμαλισμός μετατράπηκε σε ‘ιαματικό’ τουρισμό ή τουρισμό Τρίτης Ηλικίας, γεγονός που οδήγησε στην υποβάθμιση των υποδομών και σε κλείσιμο λουτροπόλεων.

Επισημάνθηκε η ανάγκη αναπαλαίωσης και επανεκκίνησης του θερμαλισμού, η οποία προϋποθέτει την ανάπτυξη ενός προορισμού. Συγκριτικά πλεονεκτήματα λουτροπόλεων μπορούν να οδηγήσουν στην ενίσχυσή τους ως τουριστικοί προορισμοί, συνδυάζοντας ευεξία, ψυχαγωγία και περιήγηση στην ευρύτερη περιοχή.

Λουτράκι – Η πόλη των νερών

«Λουτράκι: Η πόλη των νερών και των εμπειριών – ένας πολυδιάστατος προορισμός σε απόσταση αναπνοής από την Αθήνα» ήταν η παρουσίαση του Αντιδημάρχου Τουρισμού Δήμου Λουτρακίου – Περαχώρας – Αγίων Θεοδώρων Τάσου Σακελλαρίου ο οποίος αναφέρθηκε στο υπερσύγχρονο κέντρο spa που λειτουργεί στο Λουτράκι.

Πρόκειται για Σύμπραξη Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) από το 2011, όπου συμμετέχει ο δήμος, ο Τουριστικός Οργανισμός Λουτρακίου, το Επιμελητήριο Κορινθίας και επιχειρήσεις.

Ο κ. Σακελλαρίου αναφέρθηκε στη δυναμική και στον εκσυγχρονισμό του Loutraki Thermal Spa και στο πλεονέκτημα της πολύ κοντινής απόστασης από την Αθήνα (στη μία ώρα).

Το τουριστικό Info Kiosk που λειτουργεί στη Διώρυγα της Κορίνθου καταγράφει αύξηση επισκεπτών και σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν τον Απρίλιο του 2025 δέχτηκε 14.000 επισκέπτες από ΗΠΑ, Γαλλία, Γερμανία, Ισπανία, Πολωνία κλπ. ενώ τον Σεπτέμβριο του 2025 είχε μια αύξηση 56% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2024 με 15.631 επισκέπτες.

Το 2026, με αφορμή τον εορτασμό των 100 χρόνων της Λουτρόπολης Λουτρακίου, ο Δήμος Λουτρακίου – Περαχώρας – Αγίων Θεοδώρων εντάσσει στον στρατηγικό του σχεδιασμό περαιτέρω υποδομές, τη δημιουργία ενός Μουσείου Νερού ενώ θα φιλοξενηθεί και η Γενική Συνέλευση της European Historic Thermal Towns Association.

Τα Λουτρά Λουτρακίου ή Πόζαρ

Τελευταία εισήγηση ήταν του διευθύνοντος συμβούλου των Λουτρών Λουτρακίου Αλμωπίας Α.Ε. Νικηφόρου Παπαγιαννόπουλου, ο οποίος έκανε μια παρουσίαση του Δήμου Αλμωπίας και της ευρύτερης περιοχής και των δυνατοτήτων της καθώς και των Λουτρών Λουτρακίου, γνωστά και ως Λουτρά Πόζαρ.

Όπως επισημάνθηκε, τα Λουτρά Λουτρακίου εκτός από τη χρήση του ιαματικού νερού, προσφέρουν μια συνολική εμπειρία που συνδυάζει διαδρομές στη φύση, γαστρονομία, παράδοση, ιστορία κλπ.

Ο Δήμος Αλμωπίας, όπως είπε ο κ. Παπαγιαννόπουλος, πραγματοποιεί 130 παραδοσιακά φεστιβάλ ετησίως.

Σχετικά με την επισκεψιμότητα στα Πόζαρ, το 70% του πελατολογίου τους είναι από 18 έως 70 ετών. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο κ. Παπαγιαννόπουλος «από τους 100 επισκέπτες, οι 55 είναι αλλοδαποί» εθνικότητες κυρίως από τα Βαλκάνια και σύμφωνα με το TheOpinion.gr για το 2024 η Λουτρόπολη Λουτρακίου (Πόζαρ) υποδέχθηκε 347.000 επισκέπτες.

Τέλος, ο διευθύνων σύμβουλος των Λουτρών Λουτρακίου Αλμωπίας Α.Ε. αναφέρθηκε στην περιοχή της Αλμωπίας ως εμπειρία φιλοξενίας με τον επισκέπτη στο κέντρο του προορισμού καθώς ο τίτλος της εισήγησης του ήταν «Από τον Ξένιο Δία στην σύγχρονη φιλοσοφία της ευεξίας».