Θάλασσα στη στεριά ⇒ ο κάμπος μας σε κίνδυνο

Η θάλασσα να βγαίνει στη στεριά δεν αποτελεί σύνηθες θέαμα στο Θερμαϊκό. Όμως, πριν ημέρες, αυτό ακριβώς το φαινόμενο καταγράφηκε σε διάφορα τμήματα του παραλιακού μετώπου -πίσω από το Μέγαρο Μουσικής, στο Καραμπουρνάκι, στην Κατερίνη- όπου το νερό μπήκε σε μαγαζιά και αυτοκίνητα, και τσάκισε ξύλινα τμήματα της Νέας Παραλίας. Ο συνδυασμός νοτιάδων, παλίρροιας και χαμηλού βαρομετρικού απεδείχθη αρνητικός. Στην ουσία, ήταν μια μικρή προειδοποίηση ότι τα φυσικά όρια μας στενεύουν.

Ο κάμπος της Θεσσαλονίκης αποτελεί ίσως την πιο ευάλωτη ζώνη γύρω από την πόλη· κάθε θεομηνία μετατρέπει σημεία του σε λίμνες. Οι ζημιές είναι επαναλαμβανόμενες, όπως και οι αντιδράσεις: αγανάκτηση, γνωστές  υποσχέσεις, νέα αναμονή. Η όλη περιοχή πληρώνει τη γεωγραφία της -χαμηλό υψόμετρο, εκβολές πολλών ποταμών και χειμάρρων, εδάφη χωρίς επαρκή απορροφητικότητα. Όμως, μεγαλύτερο πρόβλημα όλων είναι οι καθυστερήσεις στα αντιπλημμυρικά και αποστραγγιστικά έργα. Μελέτες υπάρχουν, αλλά μένουν στα συρτάρια. Ως εκ τούτου, οι υποδομές παραμένουν ανεπαρκείς και παρωχημένες.

Ασχέτως αν είναι ανθρωπογενής ή όχι, η άνοδος της στάθμης των θαλασσών είναι μια πραγματικότητα που δεν αφορά πλέον το μακρινό μέλλον. Εάν η τάση συνεχιστεί, το παραλιακό μέτωπο και οι χαμηλές παράκτιες ζώνες θα δεχθούν σοβαρή πίεση. Ειδικά ο Δήμος Δέλτα κινδυνεύει: οι εκεί αγροτικές μονάδες, οι δεξαμενές καυσίμων και οι βιομηχανικές συγκεντρώσεις θα μπορούσαν να υποστούν βαρύτατες ζημιές. Ακόμη και η ομαλή λειτουργία του λιμανιού ίσως διακυβευθεί. Τουτέστιν, μια τεράστια παραγωγική έκταση, αποτέλεσμα αλλεπάλληλων γεωτεχνικών παρεμβάσεων από το 1930 έως το 1970, μπορεί να απαξιωθεί μέσα σε λίγες εβδομάδες πλημμύρας.

Δεν μπορεί να γίνει ανεκτή περισσότερη βραδυπορία. Εάν καταστραφεί μεγάλος αριθμός ορυζώνων, εκτροφείων, διαμετακομιστικών υποδομών, μυδοκαλλιεργειών και εργοστασίων, η τοπική οικονομία απλώς θα αφανιστεί. Επιπρόσθετα, η διάβρωση των ακτών επιταχύνεται παντού: στη Χαλκιδική και στην Πιερία η εικόνα είναι ήδη ανησυχητική. Δικαίως, η κοινωνία αντιδρά στην αμμοληψία εκατομμυρίων κυβικών από την Επανομή, για να εξυπηρετηθεί η αποπεράτωση του Προβλήτα 6.

Πλέον χρειάζονται επενδύσεις ουσίας, και όχι έργα βιτρίνας. Η διοίκηση οφείλει να λειτουργεί προληπτικά, όχι ως διαχειριστής ζημιών, καθώς οποιαδήποτε “απρόβλεπτη” καταστροφή είναι αρκούντως προβλέψιμη. Το Δημόσιο, με τις βραδυκίνητες διαδικασίες του, τρέχει μονίμως πίσω από τα γεγονότα, όταν η πολιτική βούληση πρέπει να μετακινηθεί από το πρόσκαιρο στο διαρκές. Η κλιματική κρίση δεν συγχωρεί αναβολές. Οι παλιές κατασκευές δεν επαρκούν· νέες μέθοδοι, νέα υλικά, νέες λογικές υλοποίησης είναι απαραίτητες.

Συνεπώς, η θωράκιση απέναντι στα φυσικά φαινόμενα πρέπει να προηγείται επιδερμικών αναπλάσεων.  Τα χρήματα πρέπει να διοχετεύονται εκεί όπου προστατεύονται ζωές και περιουσίες, όχι στην αισθητική ευχαρίστηση ολίγων. Επιβάλλεται να περάσουμε από την εικόνα στην ουσία.

Χαρακτηριστικό αντιπαράδειγμα το σχεδιαζόμενο ξύλινο ντεκ της Παλιάς Παραλίας – ένα έργο ακριβό, ευπαθές και ανεπαρκές ως προς τις διευκολύνσεις που καλείται να προσφέρει. Αν και επελέγη με επίκληση ενός ιστορικού αφηγήματος, στην πραγματικότητα γίνεται για να μην ενοχληθούν μερικές δεκάδες κατοίκων της Λεωφόρου Νίκης. Το ντεκ αποτελεί σύμβολο του πόσο επιπόλαια αντιμετωπίζουμε την κλιματική κρίση: με αναβλητικότητα, με εύνοια επιλέκτων και με… εξωτικής εμφάνισης ξυλεία.