Η Δύση λατρεύει την ελευθερία. Αρκεί να συμφωνείς μαζί της

Υπάρχει κάτι σχεδόν απολαυστικά ειρωνικό στην ιστορία του Citizen Vigilante. Όχι τόσο στην ίδια την ταινία, η οποία πιθανότατα δεν θα έπαιρνε ποτέ τις διαστάσεις που πήρε, αλλά στον τρόπο με τον οποίο επέλεξε να την αντιμετωπίσει ένα κομμάτι της δυτικής δημόσιας σφαίρας.

Για δεκαετίες μεγαλώσαμε με την ιδέα ότι ένα από τα μεγάλα πλεονεκτήματα της Δύσης είναι η ελευθερία. Η ελευθερία να γράφεις, να κινηματογραφείς, να σατιρίζεις, να προσβάλλεις ακόμη και να σοκάρεις. Η τέχνη, μας έλεγαν, δεν χρειάζεται να είναι ευχάριστη. Οφείλει πολλές φορές να είναι άβολη.

Μόνο που υπάρχει μια μικρή υποσημείωση: να είναι άβολη προς τη σωστή κατεύθυνση.

Το Citizen Vigilante ακουμπά τρία ζητήματα τα οποία η σημερινή Ευρώπη δυσκολεύεται όλο και περισσότερο να συζητήσει χωρίς ιδεολογικά αντανακλαστικά: τη μετανάστευση, την εγκληματικότητα και την αίσθηση ότι οι θεσμοί δεν μπορούν πάντοτε να προστατεύσουν τον πολίτη. Και εκεί ξεκινά το πρόβλημα.

Δεν χρειάζεται κάποιος να συμφωνεί με το μήνυμα της ταινίας. Ούτε να θεωρεί την αυτοδικία λύση. Προσωπικά, θεωρώ ότι μια κοινωνία που φτάνει να βλέπει τον εκδικητή ως υποκατάστατο του κράτους έχει ήδη χάσει ένα σημαντικό κομμάτι της μάχης.

Αλλά αυτό ακριβώς θα έπρεπε να συζητάμε.

Αντί γι’ αυτό, ένα μέρος του δυτικού Τύπου έσπευσε σχεδόν αυτοματοποιημένα στις γνωστές λέξεις. Αντιμεταναστευτικό. Ισλαμοφοβικό. Ακροδεξιό. Προπαγάνδα.

Κάπου εκεί βρίσκεται και η μεγάλη δυτική υποκρισία.

Γιατί η Δύση δεν είχε ποτέ ιδιαίτερο πρόβλημα με κινηματογραφικά έργα που παρουσίαζαν τη δική της κοινωνία ως διεφθαρμένη, τον καπιταλισμό ως απάνθρωπο, την αστυνομία ως βίαιη, τον παραδοσιακό τρόπο ζωής ως ξεπερασμένο ή τη θρησκεία ως αντικείμενο χλευασμού.

Και πολύ σωστά.

Η τέχνη δεν είναι δημόσια υπηρεσία για να παίρνει έγκριση πριν μιλήσει.

Όταν όμως το αντικείμενο γίνεται η αποτυχία της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής, η εγκληματικότητα ή η ανασφάλεια που αισθάνεται ένα μέρος των Ευρωπαίων πολιτών, η περίφημη ανεκτικότητα ξαφνικά αποκτά όρια.

Και αυτό είναι εξαιρετικά επικίνδυνο.

Γιατί μπορείς να εξαφανίσεις μια άποψη από ένα φεστιβάλ. Μπορείς να της στερήσεις διανομή. Μπορείς να τη χαρακτηρίσεις «προβληματική». Δεν μπορείς όμως να εξαφανίσεις το κοινωνικό συναίσθημα που την έκανε δημοφιλή.

Αυτό μάλλον δεν κατάλαβαν όσοι αντιμετώπισαν το Citizen Vigilante σαν κάτι που έπρεπε να περιοριστεί αντί να συζητηθεί. Το αποτέλεσμα ήταν το ακριβώς αντίθετο. Η ταινία έγινε σύμβολο ενός πολύ μεγαλύτερου πολιτισμικού πολέμου.

Και ίσως τελικά το πραγματικά ενδιαφέρον ερώτημα δεν είναι εάν το Citizen Vigilante είναι καλή ή κακή ταινία.

Είναι γιατί τόσοι άνθρωποι στη Δύση αισθάνονται ότι αναγνωρίζουν κάτι δικό τους μέσα σε αυτή.

Γιατί όταν μια κοινωνία φοβάται περισσότερο μια ταινία που περιγράφει ένα πρόβλημα από το ίδιο το πρόβλημα, τότε πιθανότατα το ζήτημα δεν βρίσκεται στην οθόνη.